1400 8 2 28 312

0 قاعده رد دلیل در حقوق کیفری کشورهای مسلمان و نظام کامن لا The Exclusionary Rule in the Criminal Law of Muslim Countries and Common Law http://csiw.qom.ac.ir/article_1843.html 10.22091/csiw.2021.6676.2026 0 اثبات دعاوی کیفری بر مبنای تمسک به دلایلی صورت می­ گیرد که در فرآیند کیفری تحصیل می ­شوند. در این راستا ممکن است گاه در این فرآیند از مقررات دادرسی تخطی شود که در این صورت اعتبار حقوقی دلایل به دست آمده به یکی از مهم ­ترین چالش­ های سیستم­ های اثبات دعوا تبدیل شده است. در نوشتار حاضر با روشی توصیفی تحلیلی به بررسی این موضوع در دو کشور زیر مجموعه­ نظام حقوقی کامن ­لا، انگلیس و کانادا، در مقایسه با رویکرد حقوق کشورهای اسلامی پرداخته شده است. تحقیق نشان از آن دارد که در برخی از کشورها مانند ترکیه نظریه سخت گیرانه­ رد دلیلِ شکلی پذیرفته شده است که بطلان مطلقِ چنین دلایلی را به دنبال دارد. در نقطه مقابل در سایر نظام­ ها چنین دلایلی معتبر هستند مگر آن که حسب نظریه رد دلیل ذاتی همانند عراق قاضی تشخیص دهد که قوانین جوهری نقض شده، یا موافق نظریه رد دلیل قانونی نظیر ایران بر رد دلیل تصریح قانونی وجود داشته باشد، که البته بعضی از کشورها نیز مانند الجزایر هم­سو با انگلیس و کانادا مواضع تلفیقی از دو دیدگاه رد دلیل ذاتی و قانونی را اتخاذ نموده­ اند. به نظر می­ رسد حسب موازین فقه اسلامی می­ توان با لحاظ برخی ضوابط در نظام دادرسی متکی به قضات مأذونی که جامع شرایط نیستند از ترتیب اثر به چنین دلایلی خودداری نمود. 1 Proof of criminal cases is based on the evidence obtained in the criminal process. In this regard, the rules of procedure may sometimes be violated in this process, in which case the legal validity of the obtained evidence has become one of the most important challenges of litigation proof systems. In the present article, through a descriptive-analytic method, this issue has been studied in the two countries under the legal system of Common Law, England and Canada, in comparison with the approach of Islamic countries. The study demonstrates that in some countries, such as Turkey, a strict theory of formal exclusion has been adopted, which leads to the absolute invalidity of such evidences. Conversely, in other systems, such evidences are valid, unless, in accordance with the substantial exclusion theory, as in Iraq, the judge finds that substantive laws have been violated, or, like Iran, consistent with the textual exclusion theory, the statute stipulates the invalidity of evidence. Meanwhile, some countries, such as Algeria, in a position analogous to the United Kingdom and Canada, have taken combined positions from the two perspectives of substantial and textual exclusion. It seems that according to the criteria of Islamic jurisprudence, taking into account certain standards, such evidences can be effectless in the judicial system based on authorized judges who are not fully qualified. 1 40 روح الله اکرمی Ruhollah akrami دانشیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم. ایران r.akrami2013@gmail.com : Proof of Criminal Case Evidences for proving a crime The Exclusionary Rule Obtaining evidence through Illegal Means The invalidity of evidence 1)     انیس، بولیله، 2013م، البطلان فی قانون الاجرائات الجزائیه الجزائری، اطروحه للماجستیر، جامعه وهران.##2)     بدرانی، طلال عبدحسین و یونس هادی، الآنسه إسراء، 2009م، «التفتیش و أحکامه فی قانون اصول المحاکمات الجزائیه العراقی»، مجله الرافدین للحقوق، ش41.##3)     بقدار، عبدالقادر کمال و عبدالسلام، محمد نورالدین، 2017م، «أثر مبدأ المشروعیه فی حجیه الدلیل الجزائی فی القانون الجزائری»، مجله جامعه الشارقه للعلوم الشرعیه و القانونیه، دوره 14، ش1.##4)     بلفضیل، یوسف، 2019م، نظریه البطلان فی قانون الاجرائات الجزائیه الجزائری، اطروحه للماجستیر، جامعه عبدالحمید بن بادیس مستغانم.##5)     حسون، صالح عبدالزهره، 1979م، أحکام التفتیش و آثاره فی القانون العراقی، بغداد، مطبعه الادیب البغدادیه، چ1.##6)     سبحانی، جعفر،1418ق، نظام القضاء و الشهاده فی الشریعه الإسلامیه الغراء، قم، مؤسسه امام صادق علیه­السلام،چ1، ج1.##7)     سرور، أحمد فتحی،2016م، الوسیط فی قانون الاجرائات الجنائیه، قاهره، دار النهضه العربیه،چ10، ج1.##8)     سلامه،مأمون محمد،1992م، الاجرائات الجنائیه فی التشریع المصری، قاهره، دار النهضه العربیه،بی­چا،ج2.##9)     شمری، کاظم عبدالله حسین و اسماعیل، شاکر نوری، 2019م، «شروط العمل الاجرائی الجزائی»، مجله العلوم القانونیه، ش5.##10)طهماسبی، جواد،1395ش، آیین دادرسی کیفری،تهران،نشر میزان، چ2، ج1.##11)طوسی، أبوجعفر محمد، 1387ق، المبسوط فی فقه الإمامیه، تهران، المکتبه المرتضویه لإحیاء الآثار الجعفریه، چ3، ج8.##12)عبدالمنعم، سلیمان، 2003م، اصول الإجرائات الجنائیه، بیروت، منشورات الحلبی الحقوقیه، بی­چا، ج1.##13)کلینی، أبوجعفر محمد بن یعقوب، 1429ق، الکافی، قم، دارالحدیث للطباعه و النشر، چ1، ج14.##14)مجید، نافع تکلیف، 2013م، «الدفع ببطلان إجرائات التفتیش»، مجله جامعه بابل العلوم الإنسانیه، دوره 21، ش3.##15)مرعشی نجفی، سید شهاب­الدین، 1415ق، القصاص علی ضوء القرآن و السنه، قم، کتابخانه آیت­الله مرعشی نجفی ره، چ1، ج1.##16)مؤسسه آموزشی و پژوهشی قضا،1390ش ، نرم­افزار گنجینه استفتائات قضایی، نسخه2.##17)موسوی اردبیلی،سید عبدالکریم،1423ق، فقه القضاء، قم، انتشارات دانشگاه مفید، چ2، ج2.##18)موسوی خمینی،سید روح­الله،بی­تا، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، بی­چا، ج17.##19)موسوی سبزواری، سید عبدالأعلی، 1413ق، مهذب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام، قم، مؤسسه المنار، چ4، ج27.##20)هاشمی شاهرودی، سید محمود، 1378ش، بایسته­های فقه جزا، تهران، نشر میزان، چ1.##21) Demiral Bakirman, Busra, (2015), "Unlawfully Obtained Evidences in Turkish Criminal Procedure Law", Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, Vol. 3, Issue. 1.##22) Gorman, Wayne K., (2018), "The Admission and Exclusion of Unconstitutionally Obtained Evidence in Canada", Court Review: The Journal of the American Judges Association, Vol. 54.##23) Kaylor, Elizabeth H., (2014), "Crime Control, Due Process, & Evidentiary Exclusion: When Exceptions Become the Rule", Proceedings of the New York State Communication Association, Vol. 2013.##24) Keane, Adrian and McKeown, Paul (2020), The Modern Law of Evidence, Oxford, Oxford University Press, 13th Ed.##25) Ma, Yue, (1999), "Comparative analysis of exclusionary rules in the United States, England, France, Germany, and Italy", Policing: An International Journal of Police Strategies & Management, Vol. 22.##26) McGuinty, Patrick, (2018), "Section 24(2) of the Charter; Exploring the Role of Police Conduct in the Grant Analysis", Manitoba Law Journal, Vol. 41, Issue. 4.##27) Packer, Herbert L., (1964), "Two Models of the Criminal Process", University of Pennsylvania Law Review, Vol. 113, No. 1.##28) Penney, Steven, (2004), "Taking Deterrence Seriously: Excluding Unconstitutionally Obtained Evidence Under Section 24(2) of the Charter", Mcgill Law Journal, Vol. 49.##29) Roach, Kent, (1999), Due Process and Victims' Rights: The New Law and Politics of Criminal Justice, Toronto, University of Toronto Press.##30) Skinnider, Eileen (2005), Improperly or Illegally Obtained Evidence: The Exclusionary Evidence Rule in Canada, Vancouver, International Centre for Criminal Law Reform and Criminal Justice Policy.##31) Slapper, Gary and Kelly, David (2014), The English Legal System: 2014-2015, London, Routledge, 15th Ed.##32) The United Nations Conference on Trade and Development, (2003), International Commercial Arbitration: Electronic Arbitration, New York, UNCTAD.##33) Verbruggen, Frank et al. (2015), International Encyclopedia of Criminal Law, Netherlands, Kluwer Law International Subscription.##

0 مفهوم قراردادهای قابل ابطال در حقوق انگلیس، فرانسه، ایران و فقه The Concept of Voidable Contracts under English, French, Iranian and Islamic Law http://csiw.qom.ac.ir/article_1767.html 10.22091/csiw.2021.5984.1908 0 یکی از اقسام قراردادها، قرارداد قابل ابطال است.این قرارداد، نیز به طور کلی به دو دسته تقسیم می ­گردد. دسته اول که مهم­ ترین نیز است قراردادی است که نافذ است اما می ­تواند توسط دادگاه به قرارداد باطل تغییر یافته و بی ­اثر گردد. در این مورد ابطال در معنای حقیقی خود به کار می­ رود. دسته دوم قراردادی است که یکی از طرفین معامله یا شخص ثالث می­تواند قرارداد را ابطال نماید. قرارداد قابل ابطال به طور کلی در حقوق انگلیس و فرانسه مورد پذیرش قرار گرفته، امّا در حقوق ایران، برخی، منکرِ وجودِ چنین عنوانی هستند. به­علاوه، مفهوم، قلمرو، مبانی و آثار این نوع قرارداد در حقوق ایران به درستی تبیین نگردیده است. در رویه قضایی نیز قرارداد قابل ابطال جایگاه روشنی ندارد زیرا، اصطلاح «ابطال» در جای مناسب خود بکار نمی ­رود و این امر حکایت از عدم شفافیت این عنوان در رویه قضایی دارد. این تحقیق قرارداد قابل ابطال را در حقوق انگلیس، فرانسه، ایران و فقه به صورت توصیفی و تحلیلی بررسی می­ نماید و نتیجه می­ گیرد که چنین عنوانی، علاوه بر حقوق انگلیس و فرانسه، در حقوق ایران و فقه با اقسام و آثار مختلف وجود دارد و لازم است که مبانی قراردادهای قابل ابطال که در آن ابطال به معنای حقیقی خود به کار رفته و در بعضی از قوانین ایران و همین طور در فقه به آن اشاره شده است، مورد توجه و بررسی بیشتر قرار گیرد. 1 One kind of contracts is voidable contract. This contract is generally divided into two groups. The first one which is the most important one is a contract that has been concluded validly but it can be invalidated and effectless by the court. In this case, avoidance is used in its precise meaning. The second one is a contract that can be avoided by one of the parties to the contract or a third party. Voidable contracts have been generally accepted in English and French law but some have claimed that a voidable contract in its precise meaning does not exist in Iranian law. In addition, the concept, scope, bases and effects of voidable contracts have not been clarified in Iranian law. In judicial decisions the concept of voidability has a more ambiguous position because the term ibtal (avoidance) has not been employed in its proper place and this fact shows that this concept is still unclear in the judicial decisions. This article, through a descriptive-analytic method, examines the concept of voidability in English, French and Iranian law as well as Islamic law and concludes that, in addition to English and French law, different kinds of voidable contracts with different effects exist in Iranian and Islamic law and it is necessity to deal with the bases of voidable contracts in which avoidance has been used in its precise meaning and has been referred to in certain Iranian statutes and in Islamic law. 41 66 محمد علی انصاری پور Mohammad Ali Ansaripour دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران. ایران ansaripour@gmail.com مجید سوهانی Majid Sohani دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، پردیس البرز دانشگاه تهران. ایران sohani.majid@yahoo.com Valid Contract void Non-Enforceable voidable contract 1)     امامی، سید حسن، 1376ش، حقوق مدنی، تهران، انتشارات کتابفروشی اسلامیه،چ11،ج2.##2)     انصاری، مرتضی، 1425ق، کتاب المکاسب، قم،مجمع الفکر الاسلامی،چ7،ج3.##3)     جعفری لنگرودی، محمّد جعفر، 1381ش، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران، کتایخانه گنج دانش،چ2،ج1.##4)     جمعی از پژوهشگران (زیر نظر سید محمود هاشمی شاهرودی)، 1426ق، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، قم، موسسه دائره المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل البیت علیهم السلام.##5)     خمینی، روح الله ، 1394ش، تحریر الوسیله، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی،چ3،ج1.##6)     ----------- ،1378ش، صحیفه امام، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی،ج20.##7)     زینالی، مهدی، 1397ش، دعوای ابطال معامله در رویه دادگاه ها، تهران،انتشارات چراغ دانش،چ7.##8)     سنهوری، عبدالرزاق احمد، 1998م، نظریه العقد، بیروت، منشورات الحلبی الحقوقیه،چ2،ج2.##9)     شهیدی، مهدی، 1388ش، حقوق مدنی: تشکیل قراردادها و تعهدات، تهران، انتشارات مجد،چ7،ج1.##10)----------،1388ش، حقوق مدنی: اصول قراردادها و تعهدات، تهران، انتشارات مجد،چ5،ج2.##11)عبدالرحمن، محمود، بی تا، معجم المصطلحات و الالفاظ الفقهیه، بی جا، بی نا.##12)عوجی، مصطفی، 2011م، القانون المدنی، بیروت،منشورات الحلبی الحقوقیه،چ5،ج1.##13)فرج الصدة ، عبدالمنعم، 1974م، نظریه العقد فی قوانین البلاد العربیه، بیروت، دارالنهضه العربیه.##14)کاتوزیان، امیرناصر، 1383ش، قواعد عمومی قراردادها، ج 1، چاپ یازدهم، تهران، شرکت سهامی انتشار،چ11،ج1.##15)------------، 1392ش، قواعد عمومی قراردادها، تهران، شرکت سهامی انتشار،چ3،ج2.##16)گرجی، ابوالقاسم، 1372ش، مقالات حقوقی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران،چ2،ج1.##17)اداره وحدت رویه دیوانعالی کشور، 1383ش، مذاکرات و آراء هیات عمومی دیوان عالی کشور سال 1376، تهران، اداره وحدت رویه دیوانعالی کشور،چ2،ج3.##18)مکارم شیرازی، ناصر، 1393ش، القواعد الفقهیه، قم، دارالنشر الامام علی ابن ابی طالب،چ5،ج1.##19)موسسه دائره معارف الفقه الاسلامی، موسوعه الفقه الاسلامی طبقا لمذهب اهل البیت،1425ق، قم، موسسه دائره معارف الفقه الاسلامی،ج3.##20)نجفی، محمد حسن، 1981م، جواهر الکلام، ج 25، چاپ 7، بیروت، دار احیاء التراث العربی،چ7،ج25،28و37.##21) Atiyah, P.S, (1969), An Introduction to the Law of Contract, Oxford, the Clarendon Press.##22) Beatson, J., Burrows, A. and Cartwright, J., (2010), Anson's Law of Contract, Oxford, Oxford University Press, 29th edition.##23) Chitty, J. (General Editor H.G. Beale), (2004), Chitty on Contract, London, Sweet & Maxwell, 29th edition.##24) Code civil Français, Dalloz, (2019).##25) Cornu, Gerard, (2012), Vocabulaire juridique, Paris, Presses universitaires de France, Quadrige, 9 édition.##26) Curzon, L.B., (2002), Dictionary of Law, Essex (England), Pearson Education Limited, 6th edition.##27) Flour. Jacques, Aubert.Jean-Luc, Savaux, Éric, (2008), Droit civil “Les obligation”, Paris, Sirey, 13 édition.##28) Furmston, M.P., (2007), Cheshire, Fifoot and Furmston's Law of Contract, Oxford, Oxford University Press, 15th edition.##29) Garner, B.A. (editor in Chief), (2004), Black's law Dictionar, Tehran, Mizan Publications, , 8th edition.##30) Ghestin, Jacques, (2007), Cause de l'engagement et validité du contrat, Paris, Delta.##31) Malaurie. Philippe, Aynes. Laurent, Stoffel-munck, ( 2009),  Droit civil "Les obligation", Paris, defrenois, 4 édition.##32) Nicholas, B., (1992), The French Law of Contract, Oxford, Clarendon Press, 2nd edition.##33) Peel, E., Treitel,( 2015) , The Law of Contract, London, Sweet and Maxwell, 14th edition.##34) Poole, J., (2006), Casebook on Contract Law, Oxford, Oxford University Press.##35) Starck, Boris, (1972), Droit civil obligations, Paris, Libaraires techniques##36) Stone, R. and Cunnington, R., (2007), Text, Cases and Materials on Contract Law, London and New York, Routledge-Cavendish##37) Stone, R., (2009), The Modern Law of Contract, London and New York, Routledge-Cavendish, 8th edition.##38) Terré. François, Simler. Philippe, Lequette, Yves, (2009), Droit civil: Les obligations, Paris, dalloz, 10 édition.##39) Treitel, G.H, (1991), The Law of Contract, London, Sweet & Maxwell, 8th edition.##40) Treitel, G.H, (2004), An Outline of the Law of Contract, Oxford, Oxford University Press, 6th edition.##41) Walker, D.M., (1980), The Oxford Companion to Law, Oxford, Clarendon Press##

0 مطالعه تطبیقی مسئولیت مدنی ناشی از اطلاعات معیوب آثار نوشتاری در حقوق ایران و کامن‌لا A Comparative Study of Civil Liability for Defective Information of Written Works in Law of Iran and Common Law http://csiw.qom.ac.ir/article_1766.html 10.22091/csiw.2021.5654.1847 0 امروزه نظریات، ایده‌های جدید و بطور کلی اطلاعات، نقش بسیار مهم و حیاتی در زندگی فرهنگی، اقتصادی و سیاسی انسان‌ها دارد. بسیاری از کتاب‌ها و نرم‌افزارهای رایانه‌ای حاوی اطلاعات مهم و گسترده‌ای هستند که ممکن است ناقص و یا معیوب باشند. در واقع، آثار مزبور نوعی کالا هستند که به واسطه اطلاعات ناقص یا مبهم، ممکن است معیوب به حساب آیند و موجب خسارت به خوانندگان یا کاربران آن‌ها شوند. در حقوق کامن‌لا، دعاوی علیه نویسندگان و ناشران در اثر نقص اطلاعات آثار نوشتاری، بر اساس مسئولیت ناشی از عیب کالا مورد رسیدگی قرار می‌گیرد. در حقوق ما، علی‌رغم ابهامات موجود به‌ویژه در قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان، اعمال ضوابط مسئولیت ناشی از عیب کالا و پذیرش مسئولیت محض ناشی از عیوب آثار نوشتاری، می‌تواند راهکار مناسبی در راستای حل مشکلات و اختلافاتی باشد که در اثر زیان‌های واردشده به خوانندگان و سایر کاربران این آثار در نتیجه نقص و عیب آن­ها، بروز یافته­اند. در فقه امامیه، با استناد به برخی قواعد فقهی از جمله «من له الغنم فعلیه الغرم»، میتوان بار مسئولیت را بدون نیاز به اثبات تقصیر، بر عهده نویسندگان و ناشران قرار داد. روش این تحقیق توصیفی- تحلیلی و شیوه گردآوری مطالب، مطالعه کتابخانه‌ای است. 1 Nowadays, theories, new ideas and generally speaking information have a very important role in cultural, economic and political life of human beings. Most of the books and magazines consist of significant and broad information that they may be defective. In fact, they are goods that due to defective of ambiguous information, may be considered as defective and cause damage to their readers or users. In common law system, claims against authors and publishers for the defect of information of written works are examined on the basis of liability for the defect of goods. In our legal system, despite the existing ambiguities specifically in Consumers Protection Rights Act, applying the standards of the liability for defect of goods and acceptance of strict liability arising from the defects of written works can be an appropriate solution in solving the problems and disputes that have been occurred due to injuries caused to readers and other consumers of these works resulting from their defect. In Imamiyah jurisprudence, provoking some jurisprudential rules including ‘To whom there is benefit, there is damage to”, the liability can be imposed on authors and publishers without proving the negligence.  The method of the present study is descriptive-analytic and the method of collecting materials is a library-based one. 67 98 سید علی خزائی Seyed Ali Khazaei استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی. ایران sakhazaei@gmail.com یوسف خلج yusuf khalaj دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق وعلوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی. ایران irlawyer84@gmail.com Defective Information strict liability publishers Authors Written Works 1)    امامی، سید حسن، 1363 ش، حقوق مدنی، تهران، کتابفروشی اسلامیه،ج1.##2)    انصاری، علی ، مبین، حجت ، 1390 ش، نظریه قابلیت انتساب در حقوق مسئولیت مدنی، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، ش1.##3)    بابایی، ایرج، 1397 ش، حقوق مسئولیت مدنی مبتنی بر نقد و بررسی آراء و رویه قضایی، تهران، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه، چ 1.##4)    بادینی، حسن، 1384 ش، فلسفه مسئولیت مدنی، تهران، شرکت سهامی انتشار، چ 1.##5)    ---------، 1395 ش، نقدی بر مبنای مسئولیت مدنی عرضه‌کنندگان کالا و خدمات در قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان، مجله تحقیقات حقوقی، ش 58.##6)    بجنوردی، میرزا حسن، 1418 ق، القواعد الفقهیه، قم، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان،چ 2،ج1.##7)    جعفرپور، جمشید ، مجتهد سلیمانی، ابوالحسن ، رحیمی، محمد ، 1396 ش، بررسی مبانی فقهی مسئولیت مدنی ناشی از نقص علم بشری، مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، ش3.##8)    جعفری تبار، حسن، 1389 ش، مسئولیت مدنی سازندگان و فروشندگان کالا، تهران، انتشارات دادگستر، چ 3.##9)    جعفری لنگرودی، محمدجعفر، 1378 ش، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران، کتابخانه گنج دانش،ج1.##10) حسینی المراغی، عبدالفتاح، 1418 ق، العناوین، قم، موسسه النشر الاسلامی، چ 1،ج2.##11) حکمت نیا، محمود، 1389 ش، مسئولیت مدنی در فقه امامیه، تهران، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چ 2.##12)                حکمت‌نیا، محمود ، محمدی ،مرتضی  ، واثقی ،محسن ، 1398 ش، مسئولیت مدنی ناشی از تولید ربات های مبتنی بر هوش مصنوعی خودمختار، قم، حقوق اسلامی، سال 16.##13)                خردمندی، سعید، 1397 ش، مفاد قاعده الخراج بالضمان، دو فصلنامه علمی پژوهشی فقه مقارن، ش11.##14)                داراب‌پور، مهراب، 1396 ش، مسئولیت‌های خارج از قرارداد، تهران، انتشارات مجد، چ 3.##15) ره‌پیک، حسن، 1376 ش، الزامات بدون قرارداد، تهران، مؤسسه اطلاعات، چ 1.##16) رهنمون، رئوف ، شیخ‌الاسلامی، اسعد ،1390 ش، حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان در فقه شافعیان و امامیه، فقه و مبانی حقوق اسلامی، ش32.##17) سلیمی، فضه، 1391 ش، مبانی مسئولیت مدنی عرضه‌کننده در مقابل مصرف‌کننده، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، ش4.##18) شرقی، مرضیه ، عامری ،پرویز ، 1398 ش، مسؤولیت مدنی ناشی از افتراء در نظام حقوقی کامن‌لا با رویکرد تطبیقی در حقوق ایران، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، ش 2.##19) شهیدی، مهدی، 1384 ش، عقود معین 1، تهران، انتشارات مجد، چ 3.##20) طباطبایی حکیم، سید محسن، 1423 ق، نهج الفقاهه، قم، انتشارات 22 بهمن، چ1،ج1.##21) عبده بروجردی، محمد، 1380 ش، حقوق مدنی، تهران، انتشارات خرسندی، چ 1.##22) علوی قزوینی، سید علی ، مسعودیان‌زاده، سید ذبیح الله ، 1393 ش، قاعده من له الغنم فعلیه الغرم، پژوهش‌نامه اندیشه‌های حقوقی، ش4.##23) کاتوزیان، ناصر، 1384 ش، مسئولیت ناشی از عیب تولید، تهران، انتشارات گنج دانش، چ 1.##24) -----------، 1386 ش، الزام‌های خارج از قرارداد (ضمان قهری): مسئولیت مدنی، جلد اول، تهران، نشر دانشگاه تهران، چ 6.##25) -----------، 1390 ش، مسئولیت ناشی از عیب تولید،  تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چ 3.##26) کاشف الغطاء، محمد حسین، 1359 ق، تحریر المجله، مکتبه النجاح و مکتبه فیروزآبادی،ج3.##27) کاظم یزدی، سید محمد، 1387 ق، حاشیه مکاسب، قم، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، چ سنگی.،ج1.##28) کریمی، عباس ، صادقی راد، الهام  ، تقی زاده، ابراهیم ، 1397 ش، تلاشی در راستای تبیین قاعده ملازمه نفع- مخاطره و جایگاه آن در ضمان قهری شرعی، مطالعات حقوقی، دوره 10،ش 1.##29) کریمیان راوندی، مهدی، 1386 ش، مسئولیت مدنی روزنامه نگاران در حقوق ایران، انگلیس و فرانسه، تهران، نشر دادگستر، چ1.##30) لطفی، اسد اله، 1379 ش، قاعده غرور، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ش 47.##31) مصطفوی، سیدکاظم، 1390 ق، ماة القاعده الفقهیه، ترجمه عزیزالله فهیمـی، تهـران، نشـر میزان، چ 1.##32) معین، محمد، 1378 ش، فرهنگ معین، تهران، مؤسسه انتشارات امیرکبیر.##33) موسوی البجنوردی، السید میرزا حسن، 1377 ش، القواعد الفقهیه، به تحقیق مهدی مهریزی و محمد حسین درایتی، مؤسسه الهادی،ج2.##34) نجفی، محمد حسن، 1365 ش، جواهر الکلام فی‌شرح شرایع الاسلام، دار الکتب الاسلامیه،ج23.##35) -------------، 1368 ش، جواهرالکلام فی‌شرح شرایع الاسلام، دارالکتب الاسلامیه،ج37.##36) نقیبی، سید ابوالقاسم ، شیروانی ، خدیجه ، زاهری، محدثه ، 1397 ش، بررسی روند تکامل مسئولیت مدنی تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان کالا در حقوق انگلیس تا سال 2015 و مقایسه آن با حقوق ایران، دانش حقوق مالیه، ش4.##37) وحدتی شبیری، سید حسن، 1385 ش، مبانی مسئولیت مدنی قراردادی (مطالعۀ تطبیقی در حقوق و فقه)، تهران، انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.##38) یزدانیان، علیرضا، 1397 ش، قواعد عمومی مسئولیت مدنی، تهران، بنیاد حقوقی میزان، چ 2،ج1.##39) Brian H. Lamkin, (1994), Medical Expert System and Publisher Liability, Emory L.J.##40) Cem Kaner, )2004(, Liability for Defective Content, Florida Institute of Technology. available at: www. Kaner.com. last visited: 04/02/2019.##41) Green man V. Yuba power Products inc. (1963); Available at:http://www.casebriefs.com.##42) Henningson V.Bloomfield Motor inc. (1960); Available at:http://www.casebriefs.com.##43) Jonathan M. Hoffman, (1999), Liability for Negligent Publishing and Broadcasting. www. Jestor.org.##44) Joseph L. Reutiman, (2012), Defective Information: Should Information Be a Product Subject to Products Liability Claims, Journal of Law and Public Policy, Vol. 22, Article 5.##45) Kenneth.w. Clarkson, (1992), Business Law, South Western College, 6th Ed.##46) Lars Noah, (2011), Authors, Publishers and Products Liability, 77 Or. L. Rev, University of Florida, College of Law.##47) Melissa Evans Buss, (2009), products liability and intellectual property licensors, William Mitchell Law Review, Article 28, vol. 27.##48) Michael I. krauss, (2019) Principles of Product Liabilities, (Concise Hornbook Series), West Academic Publishing; 3 th Ed.##49) Peter F. Lake, )1997(, Revisiting Tarasoff, 58 ALB. L. Rev.##50) Rechard C. Ausness, (2000), The Application of Product Liability Principles to Publishers of Violent or Sexually Explicit Materials, University of Kentucky, Law Faculty Publication, 52, Fla.L.Rev.603.##51) Robert M, O’Neil, (2001), The First Amendment and Civil Liability, Indiana University Press, 1 st Ed.##52) William L.Prosser, (1997), Hand Book of the law of Torts, West Publishing co, 4 th Ed.##

0 نقد وضعیت قابلیت ابطال قرارداد در حقوق ایران و تطبیق آن با حقوق کامن لا Criticizing Position of Voidable Contract in Law of Iran and Comparing It with Common Law http://csiw.qom.ac.ir/article_1770.html 10.22091/csiw.2021.5464.1805 0 فقهای امامیه و حقوقدانان ایران، عقود را از حیث اثر به صحیح و باطل تقسیم نموده و اغلب، عقد غیرنافذ را ذیل عقود صحیح برشمرده­اند. مطالعات تطبیقی در سال­های اخیر موجب طرح وضعیت جدیدی با عنوان عقود قابل ابطال در حقوق ایران شده است. عقودی که بین طرفین صحیح و نافذ بوده؛ اما بنا به دلایلی از قبیل اشتباه، اکراه و یا نفوذ ناروا قابل ابطال قلمداد می­شوند. حقوقدانان با استناد به بعضی مواد قانون تجارت و قانون دریایی، وضعیت قابل ابطال را هرچند مغایر با قواعد عمومی قراردادها؛ اما به عنوان یک تأسیس ضروری و نوین در مواقع خاص مورد پذیرش قرار داده­اند. نگارندگان با بررسی موجبات عقد قابل ابطال در حقوق کامن لا و تطبیق آن با موارد مشابه در حقوق ایران با روشی توصیفی- تحلیلی به این نتیجه رسیده­اند که طرح عقود قابل ابطال به معنای مصطلح در حقوق کامن لا، در حقوق ایران لزومی نداشته و بر خلاف آنچه مسلم انگاشته شده، مصادیق مورد ادعا با قواعد عمومی قراردادها راجع به عدم نفوذ مراعی (عدم نفوذ نسبی) و موقوف همخوانی داشته و قابل توجیه است. 1 Imamiyah jurists and Iranian legal experts have divided contracts into valid and invalid in terms of their effect and often, classified the unauthorized contract under the valid contracts. Comparative studies in recent years have led to the emergence of a new circumstance as voidable contracts in Iranian law. These contracts are considered to be valid and operated by the parties but they are voidable due to reasons such as mistake, duress or operation. Referring to some articles of the Commercial Code and Sea Act, the legal experts though consider the relative refutation to be in contradiction with the general rules of contracts, have still accepted them as a necessary and new establishment in specific cases. The authors, studying the reasons of the relative nullity in common law and comparing it with similar cases in Iranian law through a descriptive-analytic method,  have concluded that there is no necessity for discussion of the voidable contracts in Iranian law, common law and Roman-German law and contrary to what is taken certain, the claimed extensions are in line with the general rules of the contracts related to the unauthorized contracts and are justified. 99 128 حامد خوبیاری hamed khubyari دانش آموخته دکتری حقوق خصوصی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان . ایران h.khubyari@gmail.com پوریا رضی pooria razi استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بندرعباس. ایران pooria.razi@gmail.com Voidable Contracts Unauthorized Contract Undue Influence Abuse of Urgency 1)    ابوعطا، محمد، 1394ش، «ابطال یا تغییر قضایی قرارداد نجات دریایی»، مطالعات حقوق خصوصی، ش 4.##2)    اسکینی، ربیعا، 1388ش، حقوق تجارت، شرکت های تجاری ، تهران، سمت،،چ12،ج2.##3)    باریکلو، علیرضا، 1382ش، «اقرار تاجر ورشکسته»، اندیشه­های حقوقی، ش3.##4)    جبعی عاملی، زین الدین، 1390ش، الروضه البهیه فی الشرح اللمعه الدمشقیه، تهران، مجد،چ8.##5)    جعفری لنگرودی، محمد جعفر، 1388ش، رهن و صلح، تهران، گنج دانش،چ4.##6)    حسینی روحانی، سید محمد، 1378ش، المرتقى إلى الفقه الأرقى، تهران، دارالجلی،چ1،ج2.##7)    خمینی، سید روح الله، 1418ق، کتاب البیع، تقریر محمدحسن قدیری، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى(س)،چ1،ج2.##8)    خوبیاری، حامد، طباطبایی، محمد صادق، 1398ش، «بررسی آثار معامله فضولی در فقه امامیه، حقوق ایران و حقوق انگلستان»، پژوهش­های تطبیقی حقوق اسلام و غرب، ش 3.##9)    خوبیاری، حامد، 1398ش، «سلب «حق» و تحدید «حکم اباحه» در نظام حقوقی ایران»، مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق، ش 40.##10) روحانی، سید محمد صادق، 1418ق، منهاج الفقاهه، قم، یاران الکمیت، چ4،ج6.##11) روشن، محمد، خوئینی، غفور، فلاحی، آزاد، 1396ش، «بررسی وضعیت حقوقی مراعی و مقایسه آن با نهادهای مشابه»، حقوقی دادگستری، ش 97.##12) سنهوری، عبدالرزاق احمد، 1382ش، الوسیط فی شرح القانون المدنی الجدید؛ ترجمه محمد حسین دانش­کیا و مهدی دادمرزی، قم،دانشگاه قم،چ1،ج1..##13) الشریف، محمد مهدی، جعفری خسروآبادی، نصرالله، 1391ش، «تصرفات من علیه الخیار در قانون مدنی و فقه امامیه (پژوهشی در مبانی مواد 454 و 455 قانون مدنی)»، حقوق اسلامی، ش33.##14) شهیدی، مهدی،1386ش، آثار قراردادها و تعهدات، تهران، مجد، چ3.##15) ----------، 1391ش، اصول قراردادها و تعهدات، تهران، مجد،چ5.##16) صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم؛ 1981م، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، بیروت، دار الاحیاء التراث العربی،چ3،ج8.##17) صفایی، سید حسین، 1349ش، «اشتباه در «خود موضوع» معامله در حقوق ایران و فرانسه»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ش3.##18) -------------، 1396ش، قواعد عمومی قراردادها، تهران، میزان،چ29.##19) طالب احمدی، حبیب، 1384ش، «معاملات قابل ابطال در حقوق ایران»، پژوهش­های حقوق تطبیقی، ش 3.##20) ---------------، 1393ش، «وضعیت حقوقی قرارداد نجات در حقوق دریایی ایران»، تحقیقات حقوقی، ش 56.##21) طباطبایی، سید علی، 1419ق، ریاض المسائل، قم، موسسه نشر اسلامی، چ1،ج 8.##22) غروی اصفهانی، محمدحسین، 1419ق، حاشیه کتاب المکاسب، تحقیق عباس محمد آل سباع، قم، دار المصطفى (ص) لإحیاء التراث،،چ1،ج3.##23) قبولی درافشان، سید محمد مهدی، محسنی، سعید، 1390ش، «قلمرو بطلان نسبی»، پژوهش حقوق، ش 34.##24) ----------------------------------، 1391ش، نظریه عمومی بطلان در قراردادها، تهران، جنگل جاودانه،چ1.##25) قمی، میرزا ابوالقاسم، 1387ش، جامع الشتات، تهران، دانشگاه تهران،چ1،ج4.##26) کاتوزیان، امیرناصر،1385ش، قواعد عمومی قراردادها، تهران، سهامی انتشار،چ7،ج1و2و5.##27) ------------ ،1390ش، مسئولیت مدنی –مسئولیت­های خاص و مختلط ، تهران، دانشگاه تهران، چ9،ج2.##28) کرکی (محقق ثانی)،علی بن حسین، 1410ق، جامع المقاصد فی شرح القواعد، قم، مؤسسه آل البیت (ع)، چ2،ج8.##29) کریم پور آل هاشم، محمد تقی، علوی، محمد تقی، مظهری، محمد، مسعودی، ناصر، 1397ش، «موجبات بطلان نسبی در حقوق فرانسه و ایران و امکان سنجی آن در فقه امامیه»، پژوهش­های فقه و حقوق اسلامی، ش51.##30) کریمی، عباس، شعبانی کندسری، هادی، 1396ش، «وضعیت حقوقی مراعی به عنوان وضعیتی در عرض صحت، بطلان و عدم نفوذ»، مطالعات حقوق خصوصی، ش 4.##31) کریمی، عباس، 1391ش، «تلاشی برای ساماندهی نظریه عدم نفوذ مراعی»، دیدگاه های حقوق قضایی، ش58.##32) لاریجانی، صادق، 1384ش، «استدلال در اعتباریات»، پژوهش­های فلسفی کلامی، ش24.##33) محسنی، سعید، قبولی درافشان، سید محمد مهدی، 1389ش، «مفهوم و آثار بطلان نسبی»، دانش و توسعه، ش33.##34) محقق داماد، سید مصطفی، حقانی، سعید، ساعت چی، علی، 1397ش، «بازخوانی جایگاه وضعیت استناد ناپذیری اعمال حقوقی با نگاهی به حقوق فرانسه»، تحقیقات حقوقی، ش 83.##35) محقق داماد، سید مصطفی، عبدی پور فرد، ابراهیم، قنواتی، جلیل، وحدتی شبیری، حسن، 1389، حقوق قراردادها در فقه امامیه، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه،،چ1،ج2.##36) محقق داماد، سید مصطفی، 1384ش، ایقاع اخذ به شفعه، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، چ1.##37) مطهری، مرتضی، 1371ش، حرکت و زمان در فلسفه اسلامی، تهران، حکمت،چ1،ج1.##38) مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، 1403ق، مجمع الفائدة والبرهان فی شرح إرشاد الأذهان، قم، جماعة المدرّسین فی الحوزة العلمیة،،چ1،ج8.##39) مکارم شیرازی، ناصر، 1370ش، القواعد الفقهیه، قم، مدرسه الامام على بن ابى طالب( ع)، چ3، ج1.##40) موسوی بجنوردی، محمد، 1388ش، فقه مدنی، تهران، مجد، چ1،ج2.##41) نائینی، محمد حسین،1413ق، المکاسب و البیع ، قم، موسسه نشر اسلامی، چ1،ج2.##42) نجفی (صاحب جواهر)، محمد حسن، 1981م، جواهر الکلام، بیروت، دارالاحیا التزاث العربی، چ7،ج25و26.##43) نعمت اللهی، اسماعیل، 1392ش، «طلق بودن مورد معامله از دیدگاه فقهی و حقوقی»، حقوق خصوصی، ش 2.##44) نوین، پرویز، 1394ش، بطلان مطلق و بطلان نسبی، تهران، گنج دانش،چ1.##45) Ahdash, Mohamed; (2004), The effect of Mistake on Contractual Relations Under English and Islamic Law; A comparative overview, University of Wales Trinity Saint David.##46) Beatson, Jack, Burrows, Andrew, Cartwright, John; (2010), Anson’s Law of Contract, New York: Oxford University Press, 29th Ed.##47) Bishop, Joel Prentiss; (1878), The Doctrines of the Law of Contracts: In Their Principal Outlines, Stated, Illustrated, and Condensed, Palala Press, 1st Ed.##48) Delaney, Patrick R, Whittington, O. Ray; (2009), Wiley CPA Exam Review 2010 Regulation, Hoboken: John Wiley & Sons, 1st Ed.##49) Denicola, Robert; (2004), The Law of Contracts, Boston: Jones & Bartlett Learning, , 2nd Ed.##50) Edward J, Edward Brunet, Brunet & Richard E. Speidel, Jean E. Sternlight, Stephen H. Ware; (2006), Arbitration Law in America: A Critical Assessment, Cambridge: Cambridge University Press, 1st Ed.##51) Furmston, Michael; (2017), Cheshire, Fifoot, and Furmston's Law of Contract, New York: Oxford University Press.##52) Huffcut, Ernest W; (1895), Elements of the Law of Agency,  Beard Books, 1st Ed.##53) Ibbetson, David J; (1999), A Historical Introduction to the Law of Obligations, New York: Oxford University Press, 1st Ed.##54) Kim, Nancy S; (2019), Consentability, Cambridge: Cambridge University Press, 1st Ed.##55) Meena, R.L; (2008), Textbook On Contract Law Including Specific Relief, Delhi: Universal Law Publishing, 1st Ed.##56) Mendoza, Quintin C; (1998), Engineering Contracts, Specifications and Ethics, Quazon: REX Bookstore, 2nd Ed.##57) Miller, Roger, Jentz, Gaylord; (2016), Cengage Advantage Books: Business Law Today, The Essentials: Text and Summarized Cases, Boston: Cengage Learning, 11th ed.##58) Munday, Roderick; (2010), Agency: Law and Principles, New York: Oxford University Press, 1st Ed.##59) Murray, John Edward; (2011), Murray on Contracts, New York: LexisNexis, 5th Ed.##60) Nadew, Lantera; (2008), “Void Agreements and Voidable Contracts: The Need to Elucidate Ambiguities of Their Effects”, Mizan Law Review, Vol. 2.##61) Nicolae, Ioana; (2017), “Considerations Regarding The Specific of The Transaction Contract”, AGORA International Journal of Juridical Sciences, No. 2.##62) Pollack, Frederick; (1902), Principles of Contract: A Treatise on the General Principles Concerning the Validity of Agreements in the Law of England, London: Stevens and Sons, Limited, 1st Ed.##63) Scalise Jr, Ronald J; (2014), “Rethinking the Doctrine of Nullity”, Louisiana Law Review, Vol 74.##64) Thomas, Sean; (2008), Comparative Analysis of the Rule of Nemo Dat Quod Non Habet and Its Exceptions in the Law of England and Wales and the Law of the United States of America, Manchester: University of Manchester.##

0 مقایسه تطبیقی نظام حقوقی حاکم بر احزاب در جمهوری اسلامی ایران و آلمان: سنجش منزلت حقوقیِ سپهر عمومی A Comparative Study on the Law Governing Political Parties in Islamic Republic of Iran and Germany: Assessment on Legal Status of the Public Sphere http://csiw.qom.ac.ir/article_1779.html 10.22091/csiw.2021.5980.1907 0 هدف پژوهش حاضر تبیین جایگاه سپهر عمومی در نظام حقوقی ایران از طریق مقایسه تطبیقی احزاب در حقوق ایران و آلمان است. مشارکت معنادار شهروندان در امور کشور و اصالت سیاست، تابعی از منزلت سپهر عمومی و کنش افراد در قالب آن است. احزاب کارا­ترین نهاد سپهر عمومی هستند و آزادی و نقش آن­ها در ساخت سیاست، آینه تمام­نمایِ منزلت سپهر عمومی در یک جامعه سیاسی است. روش پژوهش، مقایسه تطبیقی با رویکرد استقرایی است؛ یافته­ های پژوهش حاکی از این است که در حقوق ایران، به­رغم این­که قانون اساسی آزادی احزاب را در سطح بالاتری نسبت به آلمان تضمین می­کند، در مصوبات مجلس، کارکرد احزاب، فعالیت در چارچوب سیاست­هایِ از پیش موجود است، سازکار تأسیس حزب پیچیده است، نحوه نظارت بر آن­ها عمدتاً تصویبی، پیشینی و سیاسی است و نظارت و اجرا خلط شده ­اند. تسری استقرایی یافته ها به سپهر عمومی، نتیجه می ­دهد که در ایران سپهر عمومی به لحاظ حقوقی، جایگاه نازلی دارد و ارتقای آن مستلزم بازنگری در قوانینی مانند قانون احزاب، در جهت شفافیت و تدقیق قانون و تبعاً تحدید صلاحیت نهادهای نظارتی، تضمین حق تشکل به­ عنوان یک حق شهروندی و به­ رسمیت­ شناختن مشارکت شهروندان در سیاست­ سازی است. 1 The present study aims to determine the status of public sphere in the legal system of Iran through a comparative study on political parties in law of Iran and Germany. Meaningful participation of citizens in public affairs and the originality of politics is dependent on the strength of the public sphere and actions of individuals in it. Political parties are the most efficient entities of the public sphere, and their freedom and role in construction of politics reveals the status of the public sphere in a political society in the best way. The research method is comparative study with inductive approach. The findings indicate that under Iranian law, despite the fact that the Constitution ensures the freedom of parties in a higher level than Germany, in parliamentary enactments the function of political parties is acting within the existing policies, their establishment mechanism is complex, the way to monitor them is mostly approving, a prior and political and monitoring and enforcement are confused. The inductive extension of the findings to the public sphere results that in Iran the public sphere legally lacks strength and its promotion requires the amendment of laws such as Prties Act in oreder to transparency and clarification and consequently restricting the authority of monitoring bodies, guaranteeing the right to association  as a citizenship rights and recognition of the citizens participation in policy-making.   129 154 سمانه رحمتی فر Samaneh Rahmatifar استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان. ایران s.rahmatifar@gmail.com Equality؛ Freedom of Parties Political Associations Monitoring Party Budget 1)     اخوان کاظمی، بهرام، 1388ش، «حزب و تحزب در اندیشه اسلامی»، مطالعات اسلامی،فقه و اصول، ش 82.##2)     اسکندری، محمد، 1378ش، «نگاهى به مفهوم سیاست»، روش­ شناسی علوم انسانی، ش 21.##3)     جوادی ارجمند، محمد جواد ،دلبر، حسین، 1395ش، «رویکرد نظری نسبت به احزاب و ثبات سیاسی (با نگاهی به احزاب در جمهوری اسلامی ایران)»، مطالعات انقلاب اسلامی، ش 44.##4)     حسین­ زاده ، علی­حسین ، ممبینی، ایمان ، 1392ش، «عوامل اجتماعی مؤثر بر میزان باورپذیری کلیشه­ های جنسیتی در دو سپهر عمومی و خصوصی»، علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی-شوشتر،ش20.##5)     حضوری، مصطفی، 1392ش، آشنایی با مفاهیم حقوق عمومی بررسی مفهوم نظارت، تهران، انتشارات شورای نگهبان،چ1.##6)     حق­ شناس، محمد جواد ، زمردبخش آزاد، شهناز، 1398ش، «بررسی موانع مشارکت زنان در احزاب فراگیر کشور پس­از تصویب قانون احزاب»، سیاست، دوره 49، ش 3.##7)     خانیکی، هادی ، خجیر، یوسف، 1398ش، «ظرفیت­ها و چالش­های شبکه­های اجتماعی مجازی برای جامعه مدنی ایران»، ش 17.##8)     عبادی بشیر، مقصود، 1398ش، «تدابیر حقوقی تضمین سلامت مالی احزاب سیاسی»، مطالعات حقوق عمومی، دوره 49، ش4.##9)     غلامی، حسین،1389ش، «بررسی جرایم احزاب سیاسی در حقوق کیفری ایران»، پژوهش حقوق و سیاست، ش30.##10)فیرحی، داود ، 1378ش، «مبانی تحزب در مذهب شیعه»، یاد، ش56 -53.##11)---------، 1377ش، «تکثرگرایی و مشارکت سیاسی در جامعه مدنی و دولت اسلامی»، دانشگاه اسلامی، ش 5.##12)محسنی ،فرید ، ابراهیم­ وند، حسام، 1396ش، «مسؤلیت کیفری احزاب سیاسی در حقوق ایران»، مجله حقوقی دادگستری، ش 98.##13)هریسی­ نژاد، کمال­الدین ، ایزدی، رجب ، چلبی، فایقه، 1397ش، «کارکرد احزاب سیاسی در تنظیم روابط قوای حاکم؛ مطالعه تطبیقی نظام های انگلستان، آمریکا و ایران»، پژوهش ­های راهبردی سیاست، ش 57.##14) Arendt, Hannah; (1968), between Past and Future: Eight Exercises in Political Thought, New York, Viking Press, 1st Ed..##15) --------------------; (1979), the Origins of Totalitarianism, San Diego, Harcourt Brace Jovanovich.##16) --------------------; (1998), Human condition, Chicago, University of Chicago Press, 2nd Ed.##17) Bundestag; (1967), “Gesetz über die politischen Parteien”, (Political Parties Act).##18) ------------; (1993), “Federal Elections Act”, (Official Tran).##19) ------------; (1998), Strafgesetzbuch, (Penal Code).##20) Dézé, Alexandre; (2004), between Adaption, Differentiation and Distinction: Extreme Right-Wing Parties Within Democratic Political Systems, in: Eatwell, Roger & Mudde, Cas; Western Democracies and the New Extreme Right Challenge, London, Routledge, 1st Ed.##21) Federal Constitutional Court; (2017), “Judgment of the Second Senate” - 2 BvB 1/13.##22) Germany, Bundesrepublik Deutschland; (1949), “Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland”, (Basic Law).##23) Goerres, Achim & Mayer, Sabrina J. & Spies, Dennis C; (2020), “Immigrant Voters against Their Will: A Focus Group Analysis of Identities, Political Issues and Party Allegiances among German Resettlers during the 2017 Bundestag Election Campaign”, Journal of Ethnic and Migration Studies, Journal of Ethnic and Migration Studies, Vol. 46, Iss. 7.##24) Habermas, Jurgen; (1991), the Structural Transformation of the Public Sphere an Inquiry into a Category of Bourgeois, Thomas Burger (Ed.), Cambridge, MIT Press, 6th Ed.##25) Hoffmann, Hanna & Springer, Frederik; (2019), “the Individual- Level Determinants of German Party Membership”, German Politics, Published Online.##26) Hol, Antoine M; (2005), “Adjudication and the public realm an Analysis Based on the Work of Hannah Arendt”, Utrecht Law Review, Vol. 1, Iss. 2.##27) Ingram, James; (2008), “What Is a “Right to Have Rights”? Three Images of the Politics of Human Rights”, American Political Science Review, Vol. 102, No. 4.##28) ------------------; (2015), “Democracy and Its Conditions: Étienne Balibar and the Contribution of Marxism to Radical Democracy”, in: Breaugh, Martin and Holman, Christopher and Magnusson, Rachel and Mazzocchi, Paul and Penner, Devin (Eds), Thinking Radical Democracy: The Return to Politics in Post-War France, 1st ed. Toronto: University of Toronto Press.##29) Klabbers, Jan; (2007), “Possible Islands of Predictability: The Legal Thought of Hannah Arendt”, Leiden Journal of International Law, Vol. 20, Iss. 1.##30) Küppers, Anne; (2020), “Effects of Party Primaries in German Regional Party Branches”, German Politics, Published Online.##31) Kvistad, Gregg Owen; (1999), “Building democracy and changing institutions: The professional civil service in the Federal Republic of Germany” in: The Postwar Transformation of Germany: Democracy, Prosperity and Nationhood, John Shannon Brady, Beverly Crawford, Sarah Elise Wiliarty (Eds), Michigan, University of Michigan Press, 1st Ed.##32) Muirhead, Russell & Rosenblum Nancy L; (2020), “Annual Review of Political Science the Political Theory of Parties and Partisanship: Catching Up”, Annual Review of Political Science, Vol. 23.##33) Nonnenmacher, Alexandra; (2018), “The Social Representativeness of German Party Membership”, German Politics.##34) Pilet, J.B and van Haute, E. Criteria; (2012), Conditions, And Procedures for Establishing a Political Party in The Member States Of The European Union, EU Pub.##35) Schneider, Carl J; (1957), “Political Parties and the German Basic Law of 1949”, The Western Political Quarterly, Vol. 10, No. 3.##36) Van Biezen, Ingrid; (2012), “Constitutionalizing Party Democracy: The Constitutive Codification of Political Parties in Post-war Europe”, British Journal of Political Science, Vol. 42.##

0 تابعیت گروه شرکت ها در حقوق فرانسه، اتحادیۀ اروپا و ایران Nationality of Group of Companies in Law of France, EU and Iran http://csiw.qom.ac.ir/article_1842.html 10.22091/csiw.2021.6258.1956 0 جایگاه ویژه گروه شرکت­ ها در سرمایه­ گذاری بین­ المللی انکارناشدنی است. این جایگاه برجسته و عمق نفوذ آن­ها در سرمایه­ گذاری بین  ­المللی به حدی است که گروه شرکت­ ها نقشی همپای دولت­ ها در سرمایه­ گذاری خارجی پیدا کرده ­اند. یکی از چالشی­ ترین مباحث پیرامون گروه شرکت ­ها، بحث دربارۀ تابعیت آن ­هاست. در خصوص این­که گروه شرکت ها واجد شخصیت حقوقی و بالتبع دارای تابعیت است یا خیر اختلاف نظر­های جدی وجود دارد. شناخت و یا عدم شناخت شخصیت حقوقی و تابعیت برای این گروه­ ها آثار حقوقی مهم و متفاوتی را نیز به همراه دارد که باید به طور دقیق مورد بررسی و تبیین قرار گیرد. از جمله این آثار می ­توان به حقوق و تعهدات و مسؤولیت ­های شرکت­ های عضو گروه در مقابل شرکت مادر و نیز در مقابل کشور میزبانِ شرکت­های تابعه اشاره کرد. با بررسی حقوق ایران و فرانسه استنباط می گردد که گروه شرکت­ ها فاقد شخصیت حقوقی و تابعیت است. در اتحادیه اروپا نیز مقررات متحدالشکلی در این رابطه وجود ندارد اما رویۀ قضایی اتحادیه اروپا رویکردی دوگانه در این خصوص دارد. این مقاله یک چارچوب فراگیر برای ارزیابی تابعیت گروه شرکت­ ها ارائه می­دهد و وضعیت بحث ­برانگیز چندین بنگاه مشهور را بررسی می­ کند.   1 The special position of group of companies in international investment is undeniable. This notable position and their deep influence in international investment is such that group of companies plays a role equal to that of states in foreign investment. One of the most challenging discussions around group of companies is their nationality. There are serious disagreements as to whether the group of companies has legal personality and, consequently, nationality. Recognition or non-recognition of the legal personality and nationality of these groups has important and diverse legal implications that need to be examined carefully. These include the rights, obligations and responsibilities of the member companies vis-à-vis the parent company as well as the host country of the subsidiaries. Examining the law of Iran and France it is understood that group of companies lacks legal personality and nationality. In EU there is no unified regulations in this regard, but the case law of EU has taken a double approach toward the subject. This article introduces a pervasive framework for the assessment of the nationality of the group of companies and considers the controversial situation of some well-known company. 155 184 مهدی عاشوری Mehdi ASHOORI استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد . ایران ashouri.mehdi@sku.ac.ir حسین کاویار Hossein KAVIAR استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک. ایران hosseinkaviar@gmail.com سحر بان Sahar BAN دانش آموختۀ کارشناسی ارشد حقوق شرکت ها، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد. ایران saharban@hotmail.com Nationality Parent Company Subsidiaries companies Affiliated Group of companies 1)     اسکینی، ربیعا، 1383 ش، حقوق تجارت: شرکت­های تجاری ،تهران،انتشارات سمت،چ7،ج1.##2)     اشمیتوف، کلایو. ام، 1390 ش، حقوق تجارت بین­الملل، ترجمه بهروز اخلاقی و دیگران، تهران،انتشارات سمت،چ2،ج1.##3)     باستانی، علی رضا، 1390 ش، «آثار اقتصادی و بسترهای قانونی برای تشکیل گروه اقتصادی با منافع مشترک (جوینت ونچر)»، مجله اقتصادی، ش 9و10.##4)     بهمئی، محمدعلی، 1392 ش، «نقش دکترین گروه شرکتها در شناسایی اطراف پنهان قرارداد داوری»، مجله تحقیقات حقوقی، ش61.##5)     پیران، حسین، 1389 ش، مسائل حقوقی سرمایه گذاری بین­المللی، تهران،گنج دانش،چ1.##6)     تقوی، مهدی، 1366 ش، تجارت بین­الملل، تهران،انتشارات پیشبرد،چ1.##7)     جنیدی، لعیا و همکاران، 1396 ش، «تاثیر ورشکستگی شرکت­های مادر و تابعه بر یکدیگر با تدقیق در روابط و مسئولیت متقابل آنها»، مطالعات حقوق خصوصی، دوره 47، ش 2.##8)     دمرچیلی، محمد، حاتمی، علی، قرائی، محسن، 1382 ش، قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی،تهران، نشر میثاق عدالت،چ3.##9)     رضایی، علی، 1396 ش، «مبانی مسئولیت شرکت مادر در قبال شرکت تابع»، مجله پژوهشهای حقوق تطبیقی، دوره 21، ش 3.##10)سماواتی، حشمت­الله، 1375 ش، «شرکتهای چند ملیتی: عطیه یا بلیه؟»، مجله اطلاعات سیاسی اقتصادی، ش 104- 103.##11)صالحی مازندرانی، محمد، ذاکری­نیا، حانیه، 1392 ش، «شخصیت حقوقی شرکت­های چند­ملیتی و آثار آن»، نامۀ مفید، ش 97.##12)عابدی­فیروزجایی، ابراهیم، 1399 ش، «بررسی دکترین گروه شرکت­ها در حقوق بانک­ها»، مطالعات حقوق خصوصی، دوره 50، ش 2.##13)-----------------، 1396 ش، نظام حقوقی حاکم بر گروه شرکت­ها: نظریه عمومی وابستگی شرکت­های تجاری، تهران، شرکت سهامی انتشار،چ1.##14)قنبری­جهرمی، محمدجعفر، 1393 ش، «اقامۀ دعوا علیه بنگاه­های چندملیتی: مسئولیت اجتماعی شرکت­ها: چالش­ها»، مجله تحقیقات حقوقی، ش 67.##15)کاشی­آرانی، رضاکریم، 1386 ش، «تعارض دادگاهها در دعوای توقف شرکت­های چندملیتی»، پژوهش­های حقوق تطبیقی، دوره 11، ش2.##16)لاجوردی، عرفان، 1399 ش، حقوق شرکتهای فراملی، تهران، میزان،چ3.##17)لطیفیان، محمدحسین، 1391 ش، «شرکتهای چندملیتی و محدودیت­های حقوق بشری»، مجله تحقیقات حقوقی، ش 60.##18)نصیری، مرتضی، 1355 ش، «شرکتهای چندملیتی با توجه به قوانین ایران»، مجله روابط بین­الملل، ش 8-7.##19)-----------، 1370 ش، حقوق چند­­ملیتی ، تهران، شرکت نشر دانش­افروز وابسته به مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر،چ1.##20)هنجنی، علی، 1365 ش، «مسائل و روشهای تعیین مقررات برای شرکتهای چندملیتی»، مجله تحقیقات حقوقی، دوره 7، ش2.##21) arrêt 12 janvier (1995): «Viho Europe c/ Commission», (1/8/2019),https://eurlex.europa.eu/legal content/FR/TXT/?uri=CELEX:61992TJ0102.##22) arrêt 12 juillet (1979): «BMW Belgium», (1/8/2019) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=CELEX:61978CJ0032.##23) arrêt 12 juillet (1984): «Hydrotherm Gerätebau», (1/8/2019) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=CELEX:61983CJ0170 .##24) arrêt 14 mai (1998): «KNP c/ Commission» («Carton»), (1/8/2019) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=CELEX:61994TJ0309.##25) arrêt 2 octobre (2003): «Aristrain», (1/8/2019) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=CELEX%3A61999CJ0196##26) Bouderhem, Rabaï, (2012), «La nationalité des sociétés en droit français», thèse de doctorat, Université de Bourgongne, 17 Mars 2012: (1/8/2019) https://tel.archives-ouvertes.fr/tel-00960318/document .##27) Catel Duet, Aurélie, (2007), «Etre ou ne pas être: le groupe comme firme unifiée ou comme ensemble de sociétés? Une approche sociologique», Rev. droit et société, n° 67.##28) Couret, Alain (2002), «L’évolution du cadre juridique», Rev. française de gestion, n° 28 (141).##29) Gavalda, Christian et Parleani,Gilbert (2006), Droit des affaires de l’Union européenne, Paris: Manuel, Litec, 5ème éd.##30) Hannouun, Charley (1991), Le droit et les groupes de sociétés, Paris: éditeur: LGDJ.##31) Jacquet, Jean-Michel, Delebecque, Philippe et Corneloup, Sabine (2010), Droit du commerce international, Paris: éd.Dalloz, 2ème éd. ##32) Leben, Charles (1977), La nationalité des sociétés, in L’entreprise multinationale face au droit, (sous la direction de GOLDMAN Berthold), Paris: éd. Librairies techniques.##33) Lyon-caen, Antoine (1997), Les manifestations juridiques du contrôle multinational, in L’entreprise multinationale face au droit, Paris: Litec.##34) Menjucq, Michel (2001), Droit international et européen des sociétés, Collection: «Précis Domat. Droit privé», Paris: éditeur: LGDJ. ##35) note P.le Cannu (1996), Cass. com, 2 avril 1996, Bull. Joly sociétés, pp. 510 et s.##36) note R. Contin (1968),  Semaine Juridique éd. entreprise et affaires, Recueil Dalloz (1968), Cour d’appel Paris, 14ème ch, 22 mai 1965, «Socété Fruehauf Corporation c/ Massardy et autres», pp. 147-150.##37) Ordonnance n° 67-821 du 23 septembre (1967) sur les groupements d'intérêt économique, Version consolidée au 08 juillet 1996, (14/11/2019)  https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do;jsessionid=C48598A28B645612519A047D04FA0A79.tpdjo13v_1?cidTexte=JORFTEXT000000339915&dateTexte=19960708.##38) Storck, Michel (1986), «Définition légale du contrôle d’une société en droit français», Rev. Sociétés.##39) Wandoren, Boris (Juin 2008), «La nationalité des entreprises multinationales»,  Université du Québec à Montréal, (1/8/2019) http://archipel.uqam.ca/1087/1/M10443.pdf.##

0 قراردادهای پرواز با نماد مشترک از منظر حقوق رقابت: مطالعه تطبیقی درحقوق ایران و فقه امامیه، حقوق آمریکا و اتحادیه اروپا Codeshare Agreements from the Prospective of Competition Law: A Comparative Study in Law of Iran, US Law and Law of EU http://csiw.qom.ac.ir/article_1643.html 10.22091/csiw.2020.5231.1743 0 انعقاد قرارداد پرواز با نماد مشترک (کدشیرینگ) با سایر شرکت ­های هواپیمایی بین­ المللی و داخلی، ابتدا به عنوان شیوه­ ای برای تبلیغات پا به عرضه ظهور گذاشت و در حال حاضر به عنوان یک رویکرد استراتژیک برای به دست آوردن سهم بازار و به دنبال آن ایجاد یک وضعیت مسلط در بازار خدمات حمل هوایی به کار می­رود. یکی از مسائل حقوقی این توافقات، شبهه ضدرقابتی بودن آن­ هاست. نتایج این پژوهش که مطالعه تطبیقی موضوع در نظام ­های حقوقی موردنظر به روش توصیفی و تحلیلی است، نشان می­دهد که برحسب نوع توافق و ویژگی­های خاص آن ، قلمرو فعالیت و سهم طرفین از بازار، هر دو جنبه رقابتی و ضدرقابتی این قراردادها محتمل است. افزون بر این، اگرچه حقوق رقابت در نظام­های مختلف حقوقی موضع شفاف و روشنی را در خصوص این نوع توافقات اتخاذ نکرده است، ولی از منظر حقوقی، چنین توافقاتی باید برحسب مورد بررسی گردد و از ارائه یک حکم کلی برای تمامی  مصادیق آن، باید پرهیز نمود. 1 Conclusion of codeshare agreement between international and domestic airlines at first was emerged as a way to advertising, but currently it is used as a strategic approach to gain market share and consequently creating a dominant position for airline services market. One of the legal issues of these agreements is doubt raised about their anti-competitive nature. The results of this research, that is a comparative study of the subject in related legal systems in a descriptive-analytic method, indicate that based on the type of the agreement and its specific characteristics, scope of activity and parties’ share in the market, both aspects-competitive and anticompetitive- are probable in these agreements. Furthermore, although competition law has no clear position as to these types of agreements in various legal systems, legally speaking, such agreements should be investigated case by case and a general rule should not be prescribed for all of their examples. 185 218 ابراهیم عبدی پور فرد Ebrahim Abdipour Fard استاد گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق ،دانشگاه قم. ایران drabdipour@yahoo.com محمد صالحی مازندرانی mohammad salehi mazanarani دانشیارگروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق ،دانشگاه قم ایران m_salehimazandarani@yahoo.com خلود دریس kholoood deriss دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق،دانشگاه قم. ایران k.deriss@gmail.com code sharing designated code dominant position competition law 1)      آخوند خراسانی، محمدکاظم،1366ش، کفایه الاصول، تهران، اسلامیه،ج2.##2)      انصاری، مرتضی، 1419ق، الفرائد الاصول، قم،مجمع الفکر الاسلامی،ج2.##3)      -----------، 1430ق، کتاب المکاسب  ، قم،مجمع الفکر الاسلامی،ج2.##4)      حرّ عاملی،محمد بن حسین، 1367ش، الوسائل الشیعه، تهران، اسلامیه،ج17.##5)      حسینی مراغی، سید میرعبدالفتاح، 1417ق، العناوین الفقهیه، قم، موسسه النشر الاسلامی،ج1.##6)      حسینی، سید علی، 1381ش، «بازشناسی تحلیل و نقد نظریه منطقه الفراغ «، اندیشه صادق، ش6و 7 .##7)      خوئینی، غفور، سلمان زاده، جعفر ،1395ش، «بررسی ماهیت حقوقی قراردادهای کدشیر در حمل و نقل هوایی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی ، سال هشتم، ش 14.##8)      دشتی، محمد، 1382ش، ترجمه و متن نهج البلاغه، قم، انتشارات کمال الملک.##9)      سیستانی، سیدعلی،1373ش، قاعده لاضرر و لاضرار، قم، مکتبه آیت الله سیستانی.##10)  شریعت اصفهانی، فتح الله، 1406ق، رساله لاضرر، قم، موسسه النشر الاسلامی.##11)  صدر، شهید، 1393ش، اقتصادنا، ترجمه سید ابوالقاسم ژرفا، ، قم، پژوهشگاه علمی و تخصصی شهید صدر،ج2.##12)  عبدی پور، ابراهیم،1388ش، «سوء استفاده از وضعیت اقتصادی مسلط»، حقوق اسلامی ، سال ششم ، ش 21.##13)  علیزاده، مهدی، 1383ش، احکام سوء عرضه کالا در حقوق اسلامی، مشهد، دانشگاه علوم رضوی.##14)  فاضل تونی، ملاعبدالله، 1415ق، الوافیه فی الاصول، قم، مجمع الفکر الاسلامی.##15)  کاظمی،حمید ،1396ش،حقوق بین الملل خصوصی هوایی ، تهران،انتشارات سمت.##16)  متقی هندی، علی بن حسام الدین، 1401ق، کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، بیروت، موسسه الرساله،ج5.##17)  مکارم شیرازی، ناصر، 1411ق، القواعد الفقهیه، قم،مدرسه امام امیرالمومنین،ج1..##18)  موسوی بجنوردی، سیدحسن ، 1389ق، القواعد الفقهیه، نجف،مطبعه الآداب،ج1.##19)  موسوی خمینی، سید روح الله، 1414ق، بدائع الدرر ، قم، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی##20)  نجفی، محمد حسن، 1981م، جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام، بیروت، دار احیاء التراث العربی،ج22.##21)  نوروزی، مشیت ا..، 1386ش، رابطه حقوق مالکیت فکری و حقوق رقابت، رساله دکتری،به راهنمایی منصور امینی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی.##22) Beyhoff, Stefan,(1995), » code-sharing: a summary of the German study« , journal of air transport management, Vol. 2, No.2.##23)  Blomskog, Martin Sevin ,(2014), code share agreement –a way to gain market power and raise air fare?, bachelor thesis , sodertorn university.##24) Chen, Chialin & Ren, Yu ,(2007) ,»Predictive methods for using capacity data to estimate market shares and the extent of risk pooling by airline alliance partners under parallel code sharing«, transportation journal, vol .46, No .40.##25)  De Groot, Jan Ernest C.,(1994), »code sharing – US policies and lessons for Europe«, air and space law, vol. 19, No. 2.##26) Gavil, Andrew & Kovacic, William, (2002), Antitrust Law in Perspective, Thomson West.##27) Gellman Research Associates Inc. (1994), A study of international airline code-sharing, Washington DC:GRA Inc.##28) Holloway, Stephen ,(2008), Straight and level- practical airline economies, USA: ashgate publishing company, third edition.##29) .Humphreys, Barry.K,(1994), »implication of international code sharing«, journal air transport management, vol. 1, No. 4.##30) ICAO circular, (1995), » Implication of airline code sharing«, last visited (9 March2018) available on: https://www.icao.int/sustainability/Documents/ C269_en.pdf.##31) K.Bingaman, Anne, (1996), »consolidation & code sharing: antitrust enforcement in the airline industry« last visited ( 10 march 2018) available on: http:// www. Justice .gov/atr/file/518681/download.##32) Kappes, Jan Willem & Rico Merkert ,(2013), » Barriers to entry into European aviation markets revisited: A review and analysis of managerial perceptions«, transportation research, vol. 57, issue C.##33) Lee, Darin & Ito, Harumi, (2007) »Domestic codesharing, alliances and airfares in the U.S. airline industry«,journal of law and economies, vol. 50, No. 2.##34) Steer Daves Gleave ,(2007), Competition impact of airline code-share agreements ,prepared for European Commission DG competition ,London : CLYDE &CO.##35) Stilinovic, Marko & Gliha, Dino, (2017), »code sharing agreement and competition protection in European union«, last visited (10 February 2018) ,  available on http://www.pravo.unizg,hr/_download/repository/ stilinovic_rad.##36) Szakal, Arpad, (2013) ,» inter line and code share agreement (1February 2018) available on http:// www.aviationlaw.eu> upload>2013/09.##37) Tamguicht, Adile ,(2008),” the effects of code sharing on airline fares and traffic: the case of Delta-Continental-Northwest code share alliance”, last visited ( 22 April 2019) available on: https://editorialexpress.com/cgibin/ conference/ download. cgi?db_ name=IIOC2008&paper_id=188.##38) Thunken, Alexander,( 2002) ,« Multi-state Advertising over the Internet and the Private International law of unfair competition», 51The international and comparative law Quarterly, No. 4.##39) Wang, j. ,(2010), airline code-sharing :a trap for travelers?«, international journal of organizational innovation, vol 3, Issue.##40) West, Jeremy, (2005), An Analytical Note, available at: Error! Hyperlink reference not valid...##

0 مبانی نظری تقلب نسبت به قانون و آثار آن در پرتو فقه امامیه و حقوق بین الملل خصوصی ایران Studying the Theorical Foundations of Fraud on Law & Its Effects in Iran’s Private International Law and Imamiyah Jurisprudence http://csiw.qom.ac.ir/article_1777.html 10.22091/csiw.2021.4443.1580 0 قاعده  سوء استفاده از حق در بسیاری از مسائل حقوقی از روابط املاک مجاور تا حقوق قراردادها و حقوق خانواده استفاده می ­شود. تقلب نسبت به قانون همچون تغییر ارادی عناصر وابستگی و همانند کاربرد ویژه­ای از نظریه عمومی سوء استفاده از حق از جمله موانع اجرای حقوق خارجی در حقوق بین­الملل خصوصی مطرح گردیده است.  کافی است تا یکی از متداعیین از قاعده حل تعارض به قصد فرار از قانون صالح به نحو متقلبانه­ ای استفاده بکند تا تقلب نسبت به قانون در حقوق بین ­الملل خصوصی ایجاد گردد. در فقه اسلامی نیز تحت عنوان حیل الربا مباحثی مطرح شده است که در واقع از جهت مبنایی مطابقت زیادی با مفهوم تقلب نسبت به قانون در فرهنگ غرب دارد. هرچند از نظر مبنایی حیل شرعی و تقلب نسبت به قانون هم در فقه اسلامی و هم در حقوق موضوعه ایران مانع از اجرای حکم خارجی است که بر مبنای قاعده لاضرر و نظریه جهت نامشروع استوار است. این مقاله با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی  بعد از بررسی مبنایی این دو مفهوم به مقایسه آن­ها در زمینه حیل شرعیه پرداخته و در نهایت نتیجه می­ گیرد در نظام فقهی، نمی ­توان حیل شرعیه را مقبول دانست مگر درموارد منصوص با تفسیر مضیق موارد. همچنین، حقوق ایران آشکارا به مخالفت با تقلب نسبت به قانون پرداخته است که همه حاکی از دیدگاه منفی قانونگذار در مورد تقلب نسبت به قانون است به گونه ­ای که از مجموع آن­ها می ­توان قاعده­ای کلی ذیل عنوان قاعده جلوگیری از تقلب نسبت به قانون را عنوان نمود. 1 Misuse of right rule is manipulated in many legal issues from adjacent lands relations to law of contracts and family law. Fraud on the law such as intentional change in dependency’s elements and as a specific use of misuse of right’s general theory has been presented as one of the obstacles in implementing foreign law in private international. Using the conflict settlement rule with the aim of escaping from the competent law fraudulently by one of the litigants suffices to create fraud on law in private international law. There are discussions in Islamic jurisprudence under the title of Hial Al-Riba as well that is notably compatible with the concept of fraud on law in western culture in terms of their foundations. Both religious tricks and fraud on law are obstacles in implementation of foreign law in Islamic jurisprudence and Iranian written law that is based on “no harm” rule and “unlawful direction” theory. This article, applying descriptive-analytic method, after examining the foundations of these two concepts, has dealt with their comparison in terms of religious tricks and finally has concluded that in jurisprudential system, religious tricks cannot be accepted unless in explicit cases and by a narrow interpretation. Furthermore, Iranian law has expressly opposed fraud on law that implies the negative view of the legislator toward fraud on law in such a way that from all of them a general rule namely preventing fraud on law rule can be derived. 219 244 محسن قدیر Mohsen Ghadir استادیار گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم . ایران mnghadir@gmail.com حسین کاظمی فروشانی Hossein kazemi دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم. ایران kazemibehzad75@ymail.com Fraud on Law Private International Law Obstacle to Implementation of Foreign Law Cause Law Islamic Jurisprudence 1)    ابن ادریس حلی، محمد بن منصور بن احمد،1411ق، مستطرفات السرائر،قم، انتشارات جامعه مدرسین قم.##2)    ابن بطه عکبری، عبیداللّه بن محمد ،1403ق، ابطال الحیل المکتب الاسلامی،بیروت،چ2.##3)    ابن قدامه، عبدالله، 1403ق، المغنی، تحقیق و تعلیم محمد سالم محبس، شعبان محمد بن اسماعیل، بیروت،دار الحیات التراث.##4)    اخوان فرد، مسعود، کیخافرزانه ، محمدامین ،1392ش، مقایسه تقلب نسبت به قانون و حیل شرعیه در حقوق خصوصی، تهران، پژوهشنامه حقوق اسلامی،سال 14، ش2.##5)      ارفع نیا ، بهشید،1389ش، حقوق بین الملل خصوصی ، تهران ، انتشارات آگاه ،ج2.##6)    الماسی ، نجاد علی ،1392ش ، تعارض قوانین ، تهران ، مرکز انتشار نشر دانشگاهی،چ9.##7)    امامی ، سید حسن،1378ش ، حقوق مدنی ، تهران، انتشارات الاسلامیه،چ20،ج1.##8)    بهرامی احمدی ، حمید ،1394ش ، سوء استفاده از حق ، تهران ، انتشارات اطلاعات،چ6.##9)      بیات، فرهاد ، بیات، شیرین ،1394ش، حقوق مدنی، تهران، انتشارات ارشد.##10) جواهرکلام، عبدالعزیز ،1411ق، آثار الشیعه الامامیه ، قم ، انتشارات دار البیت .##11) خمامی زاده، فرهاد ،1391ش، شرایط،آثار و جایگاه قاعده تقلب نسبت به قانون در حقوق بین الملل خصوصی، تهران ،مجله حقوق خصوصی ، دوره 9،ش2.##12) خمینی، سید روح اللّه ،1415ق، المکاسب المحرمة، گروه پژوهش مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی،چ1.##13) راغب اصفهانی، ابی القاسم ،1362ش، مفردات الفاظ قرآن، تهران ، کتابفروشی مرتضوی.##14) سلجوقی ، محمد ،1370ش ، حقوق بین الملل خصوصی ، تهران ، دفتر خدمات حقوق بین الملل جمهوری اسلامی ایران،چ1،ج1.##15) شاطبی، ابراهیم بن موسی ،1417 ق، الموافقات،  بیروت، دار ابن عفان،چ1.##16) شهید ثانی  ،زین الدین بن علی ،1374ش،  شرح لمعه ، قم، انتشارات دارالفکر.##17) شهیدی ، مهدی ،1389ش ، تشکیل قراردادها و تعهدات ، تهران ،  نشر حقوقدان،ج1.##18) شیخ الاسلامی ، سید محسن ،1382ش، تقلب نسبت به قانون در حقوق بین الملل خصوصی ، نشریه پژوهش حقوق و سیاست ،ش 4.##19) شیخ صدوق، ابوجعفر ،1368ش، من لا یحضره الفقیه، قم ، نشر صدوق، ج 4.##20) طباطبایی، محمدصادق، قاسمی، رسول ،1390ش، قاعده جلوگیری تقلب نسبت به قانون در حقوق داخلی، تهران، حقوق اسلامی،سال8،ش31.##21) طوسی، ابوجعفر ،1387ش، المبسوط فی فقه الامامیه، تهران، المکتبه المرتضویه لاحیاء آثار الجعفریه، چ3.##22) کاتوزیان ، ناصر ،1385ش ، سوء استفاده از حق یا تقصیر در اجرای حق ، تهران ، مجله حقوقی دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، دوره 21،ش21.##23) ------------------،1391ش ، قواعد عمومی قراردادها ، تهران ، شرکت سهامی انتشار،چ10،ج4.##24) مدنی ، سید جلال الدین ،1393ش ، حقوق بین الملل خصوصی ، تهران ، گنج دانش،چ1.  ##25) مقصودی، رضا ،1394ش، سوء استفاده از حق در حقوق بین الملل خصوصی، تهران، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی،سال4،ش12.##26) مکارم شیرازی، ناصر ،1383ش، حیله های شرعی و چاره جویی های صحیح در فقه اسلامی، قم،مدرسه امام علی ابن ابی طالب(ع).##27) میرزای قمی، ابوالقاسم ،1413ق، جامع الاشتات فی اجوبه السوالات، تهران، کیهان، چ 1.##28) نیکبخت، حمیدرضا ،1385ش، محدودیت های اعمال قانون خارجی در تعارض قوانین، تهران ، مجله تحقیقات حقوقی ،ش44.##29)   Audit, Bernard, (1979) , La fraude a la loi ,Paris, Dalloz.##30)   Brand, Ronald , (2013) , "Challenges to Forum Non Convenien", New York University Journal of International Law and Politics (JILP), Vol. 45, p. 1003, U. of Pittsburgh Legal Studies Research Paper No. 2013-21.##31)   Carr, Indira, (2006) , International Trade Law, London, Cavendish Publications, Third edition.##32)   Georges, Dreyfus, (2015) , "Lacte juridique en droit prive international", Paris ,Arthur Rousseau, editeur,eR.14.##33)   Jean, Derruppe (2013) , Droit international Prive, Dalloz, ed.3 .##34)   Pierre, Bourel et Yvon Loussouarn (1988) , Droit international prive ,Dalloz ,Paris , edit3.##35)   Pierre, Mayer,  (2011), Droit international prive ,paris. Montchrestien, ed.4.##

0 ظرفیت ها‌ و کاستی های حقوق ایران و فقه امامیه در شناسایی نظریه حق بر شهر با نگاهی به تجربه حقوق فرانسه: با تأکید بر قواعد مالکیت زمین The Capacities and Shortcomings of Iranian Law and Imamiyah Jurisprudence in Realization of the Doctrine of Right to City in Light of the French Legal Experience: With Emphasis on the Rules of Land Ownership http://csiw.qom.ac.ir/article_1798.html 10.22091/csiw.2021.6385.1980 0 در نظریه حق بر شهرکه در فرانسه متولد و توسط اندیشمندان غربی پرورده شده، پاره ­ای حقوق تحت عنوان حق بر شهر معرفی شده­اند: حق بر خدمات عمومی، مسکن مناسب، حق بر فضای سبز و ... . وجود اراضی دولتی یا عمومی و تدوین قواعدی برای مداخله دولت جهت احداث و طراحی فضاهای عمومی شهری نظیر جواز سلب مالکیت، تراکم، تفکیک، کاربری و الزامات زیست محیطی، لازمه تحقق این حقوق است.در قوانین ایران، به تبع اندیشه های فقهی که زیربنای تشکیل حکومت اسلامی بوده، حق­هایی مشابه با حق­های مورد بحث در نظریه فوق، در نظام حقوقی کشور  منعکس شده و برای برخورداری مردم از این حقوق، قواعد متعددی پیش­بینی گردیده است. وجود انواع خاصی از اراضی تحت عنوان انفال و مشترکات عمومی، مالکیت عمومی و اختیارات گسترده ولی فقیه در حوزه اراضی، نوعی زمینه­سازی برای محقق ساختن حقوق مزبور است. اما در تدوین، تعدیل و اجرای این حقوق و نظارت بر آن­ها، مشارکت مؤثر شهروندان پیش­بینی نشده است. بنابراین شهروندان (ذی­نفعان اصلی) در تعیین مفاد، قلمرو و نحوه اجرای حقوق، مشارکت ندارند بلکه اعضای شوراها یا بعضاً کمیسیون­های خاصی که شهروندان در انتخاب­شان نقشی نداشته­اند در این حوزه­ها تصمیم می­گیرند و غیر از نظارت شکلی دیوان عدالت اداری ابزارهای قانونی کارآمدی برای نظارت بر آنها وجود ندارد.   1 In the doctrine of Right to City, born and developed in France by western thinkers, parts of the rights are referred to as the Right to City: right to public services, right to proper housing, right to green space, etc. Existence of government or public lands and formulation of rules for government intervention for construction and design of urban public spaces like expropriation, quotas, segregation, land use and environmental requirements are necessary to realize these rights. Under the Iranian law, due to the Islamic ideas that formed the bases of the Islamic government, rights similar to those referred to are reflected and several rules are predicted for the enjoyment of these rights by the people. The existence of various specific types of lands under the name of Anfal, public commonalities, public ownership and the Vali-e-Faqih’s extensive authority over lands have been treated as a pretext for the realization of these rights. However, effective participation of citizens has not been taken into consideration in the codification, modification, implementation and supervision of these rights. Therefore, citizens (main beneficiaries) do not participate in determining the provisions, scope and manner of implementation of rights, rather, members of councils or, in some cases, special commissions in which citizens have no role to play, have the decision-making power and there are no effective legal tools to oversee them apart from formal oversight by the Court of Administrative Justice. 245 278 راضیه مسعودی لمراسکی Razieh Masoudi Lamraski دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی. ایران razieh.masoudi@gmail.com سید محمد قاری سید فاطمی Seyyed Mohammad Ghari Seyyed Fatemi استاد گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی. ایران smohammd@hotmail.com Right to City Right to public urban services Right to public areas Citizenship Rights Participation 1)    اسلامی، رضا، 1393ش، آموزش حقوق بشر،تهران، مجد،چ1.##2)    اسلامی، رضا، علیزادگان، فرانک، 1399ش، حق بر شهر ، تهران، شهر دانش،چ1.##3)    بادآهنگ، ابوالفضل، 1395ش، «بررسی تأثیر ویژگی­های تفکیک اراضی شهری در بافت­های متفاوت بر سیما و منظر شهری»، جغرافیا (برنامه ریزی منطقه­ای)، سال 6، ش 4.##4)    براتی، ناصر، حیدری، فردین، ستارزاد فتحی، مانی، 1398ش، «به سوی فرایندی دموکراتیک در برنامه­ریزی و طراحی شهری، ارزیابی وضعیت مداخله شهروندان در برنامه­ها و پروژه­های شهری ایران»، باغ نظر، سال 16، ش76.##5)    بهزادفر،‌ مصطفی، محمودی کردستانی، ‌پیام، 1388ش، «هنجارهای کیفی طراحی فضای شهری مردم­مدار (آزادی­مدار)»، معماری و شهرسازی آرمانشهر، دوره 2، ش 3.##6)    بهشتیان، سید محسن، 1394ش، تملّک اراضی توسط شهرداری­ها- بررسی نظری و کاربردی نظم حاکم بر حقوق مالکانه در برابر طرح­های عمومی شهرداری، تهران، مجد،چ3.##7)      پورهاشمی، سید عباس، دبیری، فرهاد، خلعت­بری، یلدا، زارعی، سحر، 1395ش، «شکل­گیری و توسعه مفهوم "حقوق نسل­های آینده" در حقوق بین­الملل محیط زیست»، علوم و تکنولوژی محیط زیست، سال 18، ش3.##8)    تقوایی، علی­اکبر، عزیزی، داوود، یزدانیان، احمد، 1394ش، «بررسی نظریه حق بر شهر در تولید و بازتولید فضای شهری»، هفت شهر، دوره 4، ش 49 و 50.##9)    تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، 1366ش، تصنیف غررالحکم و دررالکلم،قم، دفتر تبلیغات اسلامی،چ1.##10) ------------------------، 1410ق، غررالحکم و دررالکلم، قم، دارالکتاب الاسلامی،چ2.##11) جعفرى، محمد تقى، 1419ق، رسائل فقهى، تهران، مؤسسه منشورات کرامت.##12) حاتمی­نژاد، حسین، زندوی، سیدمجدالدین، 1388ش، «بررسی تفکیک و افراز اراضی در شهرها»، جغرافیا (نشریه علمی- پژوهشی انجمن جغرافیای ایران)، سال 7، ش 22.##13) حبیبی، سیدمحسن، امیری، مریم، 1394ش، «حق به شهر؛ شهر موجود و شهر مطلوب آنچه هست و آنچه باید باشد»، پژوهش­های انسان شناسی ایران، دوره 5، ش2.##14) حسین­زاده دلیر، کریم،‌ ملکی، سعید، 1386ش، «بررسی تغییرات کاربری اراضی شهری در طرح جامع و تفصیلی شهر ایلام- طی دهه 1372-82»، جغرافیا و توسعه ناحیه­ای، دوره 4، ش 8.##15) حیدری، فردین، زارعی، مجید، 1398ش، «مفهوم حق به شهر و ارتباط آن با طراحی شهری شهروندمدار؛ تطبیق هنجارهای جامع بیان­گر شهروندمداری با شاخصه­های کیفی طراحی شهری»، منظر، دوره 11، ش46.##16)خاک، روناک، 1380ش، «حقوق شهروندی»، پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.##17)خلخالى، سید محمد مهدى ، 1422ق، حاکمیت در اسلام یا ولایت فقیه، ترجمه جعفر الهادی، قم،دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،چ1.##18)-------------------- ‌، 1425ق، الحاکمیة فی الإسلام‌؛ قم، مجمع اندیشه اسلامى.##19)خمینی(امام)، سید روح­الله ؛ 2/7/1367، صحیفه امام ، نامه به آقاى محمدحسن قدیری (حکم بازی با شطرنج و معامله آلات موسیقی). تهران،مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)،ج21.##20)خمینی، سید مصطفی ، بی تا، ولایة الفقیه؛ تهران،مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).##21) دلال­پور، محمد رضا،1372ش، «شیوه­های دخالت دولت در بازار زمین شهری»، رشد آموزش جغرافیا، ش36.##22) رضایی­زاده، محمدجواد، 1391ش، حقوق برنامه­ریزی شهری، تهران، مجد،چ1.##23) رضوانی، علیرضا، 1395ش، «بازتعریفی از شهر، فضا، فضای شهری و تعیین شاخص­های روحبخش»، معماری سبز، سال 2، ش 4.##24)رفیعیان، مجتبی، الوندی­پور، نینا، 1394ش، «مفهوم پردازی اندیشه حق به شهر، در جستجوی مدلی مفهومی»، جامعه­شناسی ایران، سال 16، ش 2.##25) رمضانی قوام­آبادی، محمدحسین، شفیق­فرد، حسن، 1395ش، «توسعه پایدار و حق بر محیط زیست سالم: چشم انداز نسل­های آینده»، سیاست جهانی، دوره 5، ش1.##26) روستا،مریم، قاسم­پور،محمود، 1397ش،بررسی جایگاه طراحی شهری در قوانین شهرسازی ایران (تحلیل محتوای مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران از سال1343 تا 1395 ه.ش.)،دانش شهرسازی، دوره 2، ش2.##27) زرافشانی، کیومرث، خالدی، خوشقدم، غنیان، منصور، 1388ش، «تبیین جایگاه مشارکت زنان روستایی در برنامه­های آموزشی- ترویجی براساس نردبان مشارکت شری آستین»، زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، دوره 7، ش 3.##28) زیاری، کرامت­الله، عابدینی، اصغر، 1388ش، «تفکیک، افراز و مقررات و قوانین آن در برنامه­ریزی شهری ایران»، مدرس علوم انسانی، دوره 13، ش 3.##29) سعیدی، عباس، 1390ش، دانشنامه جامع مدیریت شهری و روستایی، تهران، انتشارات سازمان شهردای­ها و دهیاری­های کشور.##30) شارع­پور، محمود، 1395ش، «حق به شهر و فضاهای عمومی»، فصلنامه تخصصی مردم و فرهنگ پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، دوره 1، ش 2.##31) شریف­زادگان، محمدحسین، قانونی، حسین، 1396ش، «تحلیل رابطه حکمروایی خوب کشورها و کیفیت زندگی شهرها»، رفاه اجتماعی، سال 17، ش 66.##32) شعله، مهسا، 1387ش، «تبیین مفهوم تراکم به عنوان ابزار شهرسازی در طرح­های مسکن»، مدیریت شهری، دوره 6، ش 21.##33) شفیق­فرد، حسن، 1396ش، «مفهوم و جایگاه حق نسل­های آینده در حقوق بین­الملل محیط زیست و ایران»، رساله دکتری، به راهنمایی دکتر رمضانی قوام آبادی، رشته حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی.##34) صدر، سید محمد، 1420ق، ماوراء الفقه، بیروت، دار الاأضواء للطباعة و النشر و التوزیع،ج5.##35) صدرالدین شیرازی، محمدبن­ابراهیم، 1367ش، شرح اصول الکافی،تهران، وزارت فرهنگ و آموزش عالی، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی،ج2.##36) عزت­پناه، ‌بختیار،‌ سبحانی، نوبخت، رشیدی، اصغر، حصاری، ابراهیم، 1394ش، «بررسی نحوه توزیع عوامل کاربری اراضی شهری در طرح­های توسعه شهری از منظر عدالت اجتماعی، مطالعه موردی: شهر شاهین دژ»، پژوهش­های بوم­شناسی شهری، سال 6، ش 2.##37) عظیمی آرانی، حسین، 1383ش، مدارهای توسعه نیافتگی در اقتصاد ایران، تهران، نشر نی،چ5.##38) عمید زنجانی، عباسعلی، 1391ش، فقه سیاسی: حقوق اساسی و مبانی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران،تهران، امیرکبیر،چ7،ج1.##39) قاری سیدفاطمی، سیدمحمد،1396ش، حقوق بشر در جهان معاصر، دفتر اول: درآمدی بر مباحث نظری؛ مفاهیم، مبانی، قلمرو و منابع، تهران، نگاه معاصر،چ5.##40) کاتوزیان، ناصر، 1382ش، دوره مقدماتی حقوق مدنی، اموال و مالکیت ، تهران، نشر دادگستر،چ6.##41) کامیار، غلامرضا، 1394ش، حقوق اداری اموال، سلب مالکیت به سبب منفعت عمومی، مطالعه تطبیقی (ایران و فرانسه)، تهران، مجد.##42) ----------، 1397ش، حقوق شهری و شهرسازی، تهران، مجد،چ10.##43) کرهرودی، میترا، 1371ش، «ایجاد و توسعه فضای سبز به منظور بهسازی محیط زیست تهران»، مجموعه مقالات سمینار فضای سبز، تهران، سازمان پارک­ها و فضای سبز تهران،چ1.##44) کریمی، عباس، کامیار، غلامرضا، 1396ش، «محیط زیست شهری در پرتو حقوق شهروندی»، حقوق پزشکی، سال 11، ش 40.##45) لومازوریه، ژن، 1395ش، حقوق سلب مالکیت (تملک اراضی)، ترجمه علی­اکبر گرجی ازندریانی، فرزانه حجازی و محمدامین یوسفی، تهران، جاودانه جنگل،چ1.##46) مشکینی، ابوالفضل، نورمحمدی، مهدی، 1397ش، «نقدی بر مدیریت زمین شهری کشورهای در حال توسعه (مطالعه موردی ایران)»، پژوهش­های جغرافیای انسانی، دوره 50، ش 4.##47) مصطفوی، سید حسن، 1402ق، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، مرکز الکتاب للترجمه و النشر،چ1،ج6.##48)مکارم شیرازی، ناصر، 1422ق، بحوث فقهیة هامّةف قم، انتشارات مدرسة الامام علی بن ابی طالب (ع).##49) منتظری نجف­آبادی، حسینعلی،1367ش، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ترجمه و تقریر محمود صلواتی، تهران، کیهان،ج3و8.##50) مؤمن‌ قمّى، محمد ، 1415ق، کلمات سدیدة فی مسائل جدیدة؛ قم،دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.##51)نوبهار، فاطمه، 1392ش، «از فضاهای عمومی تا حوزه­های عمومی: بررسی جایگاه فضاهای عمومی در قوانین جمهوری اسلامی ایران»، پایان نامه کارشناسی ارشد،به راهنمایی دکتر قاری سیدفاطمی، رشته حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی.##52) نهج البلاغه، 1379ش، ترجمه سید علی نقی فیض الاسلام اصفهانی، تهران، مؤسسه چاپ و نشر تألیفات فیض الاسلام.##53) هاشمی، سیدمحمد، 1382ش، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران : اصول و مبانی کلی نظام ، تهران: میزان،چ4،ج1.##54) Dewey, John, (1884), “The New Psychology”, Andover Review.##55) Eugen. J. McCann,( 2002), “Space, Citizenship and the Right to the city: A Brief Overview”, GeoJournal 58(2/3).##56) L Mumford, Paleo, (1976), Technic Paradise in: The Urbanization of European Society in 19th Century, (DC Health Co.##57) Morisy, Ann, (2011), Borrowing from the future, A Faith-Based Approach to Intergenerational Equity, Bloomsbury Publishing.##58) Purcell, John, (2012), The Limits and Possibilities of Employee Engagement, Industrial Relations Research Unit, University of Warwick.##59) Purcell, Mark, (2003), “Citizenship and the Right to the Global City: Reimagining the Capitalist World Order”, International Journal of Urban and Regional Research, 27(3).##60)  Purcell, Mark, (2013), “Possible World: Henri Lefebvre and the Right to the City”, https://onlinelibrary.wiley.com.##

0 مطالعه‌ تطبیقی قواعد رقابت در قوانین رقابتی ایران و اتحادیه‌ اروپا A Comparative Study of Competitive Rules in Competition Laws of Iran and the European Union http://csiw.qom.ac.ir/article_1732.html 10.22091/csiw.2020.5692.1854 0 بر اساس قوانین ایران و اتحادیه اروپا می‌توان حقوق رقابت را به‌طور خلاصه تحت عنوان مجموعه ضوابطی که روابـط میان فعـالان تجاری را تنظیم می‌کند تا از این طریق، انحصار یا سوءاسـتفاده از وضعیت اقتصادی مسلط شکل نگیرد، تعریف نمود. با بررسی قوانین و مقررات ایران و اتحادیه اروپا در زمینه‌ رقابت می‌توان گفت که اراده مشترک قانون‌گذار در ایران و اتحادیه اروپا از وضع قوانین حقوق رقابت، مقابله با انحصار و تسهیل رقابت و جلوگیری از انحراف رقابت می‌باشد. هدف از نگارش این مقاله، بررسی قواعد رقابت در دو نظام حقوقی ایران و اتحادیه اروپاست. با این توضیح که، حقوق رقابت در ایران سابقه چندانی ندارد، حال‌آنکه در اتحادیه اروپا از آغاز تأسیس مسئله رقابت مطرح بود و با گذشت زمان از طریق اصلاح معاهدات و رویه قضایی قوام یافت. شایان ذکر است که وضع قواعد رقابتی در فقه اسلامی به‌عنوان یکی از منابع نظام حقوقی ایران نیز مسبوق به سابقه است و حسب مورد به قواعد رقابتی موجود در آن نیز اشاره شده است. روش تحقیق دراین مقاله، مبتنی بر تحقیق کتابخانه­ای و تحلیل داده‌ها است. در این مقاله قوانین و مقررات دربرگیرنده قواعد حقوق رقابت در ایران و اتحادیه اروپا احصاء و  نسبت به تحلیل و بررسی آن‌ها در قالب بیان شباهت‌ها و تفاوت‌های موجود اقدام شده است و در نهایت پیشنهاد‌هایی برای مقابله با چالش‌های پیش­روی حقوق رقابت ایران، مطرح گردیده­اند. 1 According to the laws of Iran and the European Union, competition law can be briefly defined as a set of rules that regulate the relationship between traders and consumers, so as not to create monopoly or abuse of the dominant economic situation. Examining the laws and regulations of Iran and the European Union in the field of competition, it can be said that the common will of the legislator in Iran and the European Union is to enact competition law, combat monopoly and facilitate competition and prevent competition distortion. The purpose of writing this article is to study the rules of competition in the two legal systems of Iran and the European Union. With this explanation that competition law in Iran has a short history, while in the European Union, the issue of competition has been raised since its beginning and has been consolidated over time through the amendment of treaties and judicial procedure. It is worth noting that the establishment of competitive rules in Islamic jurisprudence as one of the sources of the Iranian legal system is precedented and, as the case may be, the competition rules in it are also mentioned. The research method in this article is based on library research and data analysis. In this article, the rules and regulations containing the rules of competition law in Iran and the European Union are enumerated, analyzed and examined in terms of similarities and differences, and finally, suggestions are made to address the challenges facing Iranian competition law. 279 312 سید فضل الله موسوی fazlollah Mousavi استاد گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران. ایران sfmousavi@ut.ac.ir انسیه جدیدی ٍEnsiye jadidi دانشجوی دکترای حقوق بین الملل عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران . ایران ejadidi@alumni.ut.ac.ir Iran's Competition Law European Union Competition Law General Policy Implementation Law of Article 44 Competitive Rules Treaty on the Functioning of the European Union Islamic Jurisprudence No-Harm Rule 1)     افتخار جهرمی، گودرز، معبودی نیشابوری، رضا، 1390ش، «ممنوعیت کمک‌های دولتی مخل رقابت، مطالعه تطبیقی در نظام‌های حقوقی ایران و اتحادیه‌ی اروپایی». فصلنامه تحقیقات حقوقی، دوره‌ی 14، ش 108.##2)     اکرمی، ابوالفضل، 1375ش، «بازار در تمدن اسلامی»، مجله‌ی پژوهشی امام صادق، ش 3.##3)     باقری، محمود، صادقی، محمد، 1392ش، «حسبه؛ ابزار حقوق اقتصادی اسلامی در نظارت و کنترل بازارهای رقابت پذیر و رقابت ناپذیر»، دوفصلنامه دانشنامه حقوق اقتصادی، دوره، 20، ش 4.##4)     باقری، محمود، رشوند بوکانی، مهدی، 1391ش، حقوق رقابت و دفاع از تمامیت بازار در فقه امامیه، پژوهش‌نامه حقوق اسلامی، ش 28.##5)     باقری، محمود، غفاری فارسانی، بهنام، 1391ش، «قلمرو حقوق رقابت از حیث اشخاص مشمول»، مجله پژوهشنامه بازرگانی، ش 65.##6)      باقری، محمود، فلاح زاده، علی‌محمد، 1388ش، «مبانی حقوق عمومی حقوق رقابت (با نگاهی به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران)»، مجله مطالعات حقوق خصوصی، سال سی و نهم ، ش 3.##7)    بهفر، ملیحه،1388ش، «حقوق رقابت و حقوق حمایت از مصرف‌کننده»، مجله نامه اتاق بازرگانی، ش 498.##8)     جعفر زاده، میر قاسم، انصاری، عباس،1393ش، «توافقات عمودی ممنوع از منظر حقوق رقابت»، مجله پژوهش حقوق خصوصی، ش 7.##9)     الحر العاملی، بی تا، وسائل الشیعه، بیروت ،دارالاحیاء التراث العربی،ج12.##10)الحسینی سیستانی، سیدعلی،1414ق، قاعده لاضرر و لاضرار، قم، نشرمهر.##11) الحسینی شیرازی، سید محمد،1408ق، الفقه، قم، انتشارات دارالعلوم،چ4، ج108.##12) داورپناه، مسعود، 1395ش، «حمایت از مصرف‌کننده در حقوق رقابت و حقوق مصرف‌کننده»، کنگره بین‌المللی جامع حقوق ایران، برگزاری به‌صورت وبینار، موسسه نمودار توسعه داتیس، قابل دسترسی در: https://www.civilica.com/Paper-LAWI02-LAWI02_061.html.##13) الراغب الاصفهانی، حسین بن محمد، 1412ق، معجم مفردات الفاظ القرآن، بیروت ،دارالقلم،ج1.##14) رشوند بوکانی، مهدی، 1391ش، حقوق رقابت در فقه امامیه: حقوق ایران و اتحادیه‌ی اروپایی، تهران، دانشگاه امام صادق (ع).##15) سماواتی، حشمت الله، 1374ش، مقدمه‌ای بر حقوق رقابت تجاری و نقش آن در سیاستگزاری و تنظیم بازار، تهران ،انتشارات فردوسی.##16)  الشیخلی، صباح ابراهیم سعید، 1362ش، اصناف در عصر عباسی، ترجمه دکتر هادی عالم زاده، تهران، مرکز نشردانشگاهی.##17) صادقی مقدم، محمدحسن، غفاری فارسانی، بهنام، 1390ش، «روح حقوق رقابت: مطالعه‌ی تطبیقی در اهداف حقوق رقابت»، مجله حقوقی دادگستری، ش 73.##18) صادقی، طوبی،1386ش، «اصول حاکم بر حقوق رقابت تجارتی، با نگاهی به لایحه‌ی قانونی مربوط»، مجله تخصصی الهیات و حقوق، سال هفتم، ش 10.##19) صمدی فرد، حمید، حبیبی مهر، محمد رضا، 1397ش، «بررسی رقابت غیر منصفانه در حقوق موضوعه ایران با تطبیق به فقه امامیه وکنوانسیون پاریس»، پژوهشنامه تطبیقی دادپیشگان، ش 1.##20) علاءالدینی، امیرعباس، شیری، مهرزاد، 1395ش، «قواعد حقوق رقابت در ایران و تحولات آن در پرتو سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی»، فصلنامه قضاوت، دوره 16، ش 87..##21)          قدک، عبدالرسول، 1383ش، «تقریرات درس حقوق ضد تراست و رقابت»، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، دوره‌ی کارشناسی ارشد حقوق مالکیت فکری.##22)گرجی ازندریانی، علی اکبر، کمر خانی، ایام، 1394ش، «اصول و مبانی حقوق رقابت در آرای شورای نگهبان دست آوردها و عقب‌گردها»، مجله کانون وکلای دادگستری اردبیل، ش 1.##23)محقق ثانی، 1408ق، جامع المقاصد فی شرح القواعد، قم، موسسه آل البیت (ع)، ج3.##24)          معبودی نیشابوری، رضا، 1392ش، «قراردادهای تبعیض‌آمیز مخل رقابت؛ مطالعه‌ی تطبیقی در حقوق ایران، ایالات‌متحده‌ی آمریکا و اتحادیه‌ی اروپایی»، مجله دانشنامه حقوق اقتصادی، سال بیستم، ش 3.##25)مهدوی، اصغرآقا ،رحیمی خرزوقی، احسان ، صالحی، حسن، 1394ش، «بررسی و تحلیل مبانی رقابت اقتصادی از منظر توحیدی با تأکید بر آیات و روایات»، اولین همایش ملی علوم انسانی اسلامی، قم، قابل دسترسی در:##https://civilica.com/inv/19327299/9404353c70ae939ccd97692a133ee69a.##26)          ناصحی علی، عیسائی‌تفرشی، محمّد، پارساپور، محمدباقر، خدادادکاشی، فرهاد، 1395ش، «تبیین حقوق رقابت براساس برداشت‌های متفاوت از قاعده لاضرر»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی،دوره 20، ش4.##27)          نوروزی شمس، مشیت اله،1389ش، «تبانی واحدهای اقتصادی از دیدگاه حقوق رقابت اتحادیه اروپایی و ایران»، پژوهشنامه بازرگانی، سال چهاردهم، ش 56.##28)          وکیلی، محمد حسین، 1389ش، توافقات ضد رقابت تجاری، تهران، انتشارات کتاب همگان.##29) Biondi, A, P. Eeckhout, and J. Flynn (eds.) (2004) The Law of State Aids in the European Union, Oxford University Press.##30) Bork, Robert H, (1978) , The Antitrust Paradox: A Policy at War with Itself. New York: Basic Books.##31) Cacciato, C. (1996) ‘Subsidies, Competition Laws, and Politics: A Comparison of the EU and USA’, Centre for West European Studies, University of Pittsburgh, Policy Paper, No. 2.##32) Cini, M., and L. McGowan, (2009), Competition policy in the European Union. New York: Palgrave Macmillan.##33) Ehlermann, C-D and J. Rattlif (2005) ‘Mario Monti’s Legacy for Competition Policy in Article 82’ Wilmer Cutler Pickering Hale and Dorr Antitrust Series, Paper No 50.##34) Fox, E.M. (2000), ‘Equality, discrimination, and competition law: lessons from and for South Africa and Indonesia’. Harvard International Law Journal, 41, no. 2.##35) Gerber, D. (2000), Law and Competition in the Twentieth Century: Protecting Prometheus, Oxford University Press.##36) Hofner and Elser v. Macroton GmbH (1991) ECR I-1979.##37) Levinson, James (1994), Competition policy and International Trade, NBER Working Paper, No. 4972.##38) Motta, M. (2004), Competition policy: theory and practice, Cambridge: Cambridge University Press.##39) Rodger, B.J. (2000), ‘Competition policy, liberalism and globalization: a European perspective’, Columbia Journal of European Law, 6.##40) Roger van den Bergh, Peter D. Camesasca, (2006), European Competition Law and Economics: A Comparative Perspective, Sweet and Maxwell.##41) Smith, M.P. (1998), ‘Autonomy by the rules: the European Commission and the development of state aid policy’, Journal of Common Market Studies, 36, no. 1.##42) Tritton, Guy, (1996), Intellectual property in Europe, Sweet & Maxwell.##43) Van berg, V.J. (2009), ‘Consumer welfare, total welfare and economic freedom: on the normative foundations of competition policy’, Freiburg Discussion Papers on Constitutional Economics, 09/3.##44) Von der Groeben, H. (1987), The European Community: the formative years, Brussels: Office for Official Publications of the European Communities.##45) The ninth report on competition policy, (1980), Brusseles:commission of the European Communities.##46) Case 27/76, United Brands Company and United Brands Continentaal BV v Commission of the European Communities, (1978), Available at: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A61976CJ0027.##47) Judgment of the Court of 9 November (1983), - NV Nederlandsche Banden Industrie Michelin v Commission of the European Communities. - Abuse of a dominant position - Discounts on tyre purchases. - Case 322/81.##48) Judgment of the Court of 13 February (1979), - Hoffmann-La Roche & Co. AG v Commission of the European Communities. - Dominant position. - Case 85/76##49) Societe La Technique Miniere v. Maschinebau GmbH [1966] ECR 234 (1966).##50) Tetra Pak International SA v Commission of the European Communities, (1994), Judgment of the Court of First Instance (Second Chamber), available at:https://eur-lex.europa.eu/legal content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A61991TJ0083.##