دانشگاه قم پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب 2476-4213 12 4 2025 12 22 Feasibility of compensatory damages for spiritual damage caused by the emission of electromagnetic waves in the seas, focusing on the approach of the legal rule of harmless and French law امکان‌سنجی جبران زیان خسارت‌ دیده معنوی ناشی از انتشار امواج الکترومغناطیس در دریاها با تمرکز بر رویکرد قاعده فقهی لاضرر و حقوق فرانسه 199 232 3246 10.22091/csiw.2025.9931.2459 FA مژگان مطلبی دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. محمود قیوم زاده استاد گروه حقوق، دکتری تخصصی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران. محمدرسول آهنگران استاد گروه فقه و حقوق، دانشکده الهیات، دانشکدگان فارابی،دانشگاه تهران، قم، ایران. Journal Article 2023 10 04  This research, with an analytical and comparative method, has dealt with the feasibility of compensation for spiritual damage caused by the emission of electromagnetic waves in the seas, focusing on the approach of the legal rule of harm and French law. The special achievement of this research points to the fact that in jurisprudence texts no way has been foreseen to compensate for this type of unforeseen damages and the implementation of hadd, ta'zir, qisas and payment of dowry compensates only some examples of spiritual damage to some extent. The results of the research show that: in French law, material and spiritual damages can be compensated, but this damage must be obviously unusual and have a special importance. Also, the rules of civil liability in Iranian and French laws for sending electromagnetic waves are based on avoiding undue harm to others and, if necessary, compensating for the losses incurred, which can be considered in the light of the harmless rule in Iranian law. On the other hand, the loss of spiritual damage caused by the release of electromagnetic waves in the seas, the claim of non-profit in this system has become an undeniable loss. In French law, special laws and judicial procedure for the compensation of moral damage caused by sending waves of organized persons have been accepted. However, in Iranian law, a special law regarding the compensation of such losses has not been approved, and there is no consensus in the jurisprudence from which the right to demand compensation for collective damages can be inferred. این جستار با هدف امکان‌سنجی جبران زیان خسارت ‌دیده معنوی ناشی از انتشار امواج الکترومغناطیس در دریاها انجام شده است. این پژوهش با روشی توصیفی‌تحلیلی به بررسی امکان‌سنجی و شیوه‌های جبران زیان خسارت ‌دیده معنوی ناشی از انتشار امواج الکترومغناطیس در دریاها در گستره فقه و حقوق فرانسه پرداخته است. با توجه به مسئله اصلی پژوهش در قانون مسئولیت مدنی جمهوری اسلامی ایران مواد 1، 2، 8، 9 و10 به خسارت معنوی و نحوه‌ی جبران خسارت معنوی پرداخته است. همچنین با بررسی‌های انجام ‌شده نشان داده شد در قوانین مدنی کشور فرانسه به خسارت معنوی و نحوه‌ی جبران آن نیز پرداخته شده است. در متون فقهی نیز شیوه‌ای برای جبران این نوع از خسارات پیش‌بینی ‌نشده و اجرای حد، تعزیر، قصاص و پرداخت دیه تنها برخی از مصادیق خسارت معنوی را تا حدودی جبران می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در حقوق فرانسه خسارت‌های مادی و معنوی قابل جبران است، ولی باید این خسارت آشکارا غیرعادی بوده و اهمیتی خاص نیز داشته باشد. همچنین قواعد مسئولیت مدنی در حقوق ایران و فرانسه در قبال ارسال امواج الکترومغناطیس مبتنی است بر اجتناب از اضرار ناروا به دیگران و در صورت لزوم جبران ضررهای وارده که در حقوق ایران در پرتو قاعده لاضرر قابل ‌تأمل است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که جبران کامل خسارت معنوی امری ناممکن است به این دلیل که معیاری برای اندازه‌گیری دقیق آن وجود ندارد و لذا از هر طریقی که بتواند رضایت خاطر و تسکین روحی زیان‌دیده را فراهم نماید بایستی استفاده کرد. با توجه به رویه قضایی می‌توان گفت که دو معیار برای جبران خسارت معنوی وجود دارد. مهم‌ترین و بحث‌انگیزترین معیار جبران خسارت معنوی، شیوه جبران مالی است. معیار دیگر جبران خسارت معنوی نیز شیوه جبران غیرمالی است. https://csiw.qom.ac.ir/article_3246_46915f70897430a774dde0e4d9aa38fc.pdf