دانشگاه قم پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب 2476-4213 13 1 2026 03 28 A Legal Analysis of the Point in Time for Determining Property Exempt from Execution: A Comparative Perspective with Reference to the Common Law تحلیل حقوقی لحظه در نظر گرفتن مستثنیات دین (با نگاهی به‌کامن‌لا) 291 320 3525 10.22091/csiw.2025.10802.2547 FA احد قلی زاده منقوطای دانشیار گروه حقوق، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0003-4464-9410 Journal Article 2024 05 28 The point in time at which property exempt from execution (<em>mustathnayāt-i dayn</em>) falls to be determined is a matter that has been largely overlooked in legal scholarship, notwithstanding its critical importance for the coherent application of the Iranian Civil Judgment Enforcement Act, the Law on the Enforcement of Financial Judgments, and the bankruptcy provisions of the Commercial Code and the Law on the Administration of Bankruptcy Proceedings. This article undertakes a systematic legal analysis of this temporal criterion, designated as the moment of enforcement, and examines its doctrinal foundations, its practical implications, and its interaction with the related concepts of priority rights and insolvency. The study identifies the moment of issuance of the enforcement writ as the operative point in time for ordinary judgment debtors, and the moment of issuance of the bankruptcy judgment at first instance for bankrupts. It argues that the determination of this moment plays a decisive role in resolving a range of legal ambiguities, including the debtor's capacity to acquire or augment exempt property after the commencement of enforcement proceedings, the classification of exempt property into fixed and ongoing categories, and the legal consequences of deliberately incurring debt for the purpose of acquiring assets that would subsequently qualify as exempt from execution. The analysis further examines the inapplicability of this temporal criterion to legal persons and deceased natural persons, the manner in which the moment of enforcement governs the eligibility of dependants for exemption, and the complex interaction between the rules governing exempt property and the system of priority rights among creditors. Drawing upon a comparative perspective with reference to the common law, the article identifies both shared principles and notable divergences, including the absence in Iranian law of certain exemptions recognised in common law jurisdictions, such as life insurance policies and the wages of police and fire department officers, and the corresponding absence in the common law of certain Iranian exemptions, such as the cost of funeral clothing and a separate exemption for books and research tools. The study concludes that the systematic recognition and application of the moment of enforcement is indispensable for the coherent operation of the law of execution and for the fair balancing of the competing interests of judgment creditors and debtors.  لحظه در نظر گرفتن مستثنیات دین موضوعی است ‌که در تحلیل حقوقی ازنظر صاحب‌نظران مغفول مانده است. برای نمونه، به نظر می‌رسد تا قبل از تصفیه دیون نمی‌توان بعد از لحظه مورد بحث به مدیون یا ورشکسته اجازه داد که اگر مسکن ملکی نداشته آن را خریداری کند یا اگر چنین ملکی به او به ارث رسید آن را مسکن خود قرار دهد. این لحظه در به‌کار بستن قانون اجرای احکام مدنی، قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و همچنین اعمال مقررات مبحث ورشکستگی قانون تجارت و قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی حائز اهمیت اساسی است. تعیین و در نظر گرفتن این لحظه ابهامات حقوقی بسیاری را می‌زداید. بدیهی است چنین لحظه‌ای درباره اشخاص حقوقی و اشخاص حقیقی فوت کرده کاربردی ندارد. بنابراین تعیین این لحظه در تشخیص مصادیق مستثنیات دین مؤثر است. بی‌تردید این بحث به‌ حق تقدم‌ها و اعسار از تأدیه محکوم‌به نیز ارتباط پیدا می‌کند. به‌عنوان نتیجه با تحلیل نحوه تأثیر لحظه در نظر گرفتن مستثنیات دین اعم از اینکه دین اقساطی یا غیراقساطی باشد، نکاتی درباره استعداد برخورداری از مستثنیات دین، تقسیم شدن مستثنیات دین به ثابت و جاری و مدیون کردن خود برای تحصیل مستثنیات دین کشف می‌‌شوند. https://csiw.qom.ac.ir/article_3525_15f12319c2137416da077142b274b06d.pdf