دانشگاه قم پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب 2476-4213 12 3 2025 09 23 A comparative look at the universality of human rights in Islamic teachings and contemporary international law نگاهی تطبیقی به جهان‌شمولی حقوق بشر در آموزه‌های اسلام و حقوق بین‌الملل معاصر 176 204 3742 10.22091/csiw.2025.9015.2381 FA مصطفی فضائلی استاد گروه حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران . null محمد امیر قاسمی شاهی دانش‌آموخته حوزه علوم اسلامی و دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشگاه قم، قم، ایران. Journal Article 2023 01 17  <br />On the one hand, the idea of human rights is recognized as a human and universal theoretical foundation, and on the other hand, its practical foundation has relied on otherness and skepticism due to relativism, despite the universality of human rights as a presupposition in the eyes of cultures and Various civilizations, including in the Islamic teachings and contemporary international law, but there are still serious challenges regarding the theoretical foundations and practical reality of universalism. The problem of this research is how to identify the source of the existing and possible challenges and find and present appropriate solutions to overcome them with a comparative view of the universality of human rights. Considering the international approach of the governments and the analysis of the provisions of the international human rights documents and relying on the universal theoretical foundations of human rights in the Islamic teachings and contemporary international law, the feasibility of the way out of the existing human rights challenges has been pursued. The result of this research shows that, although today's human rights have a western origin, but in terms of their nature, they can be identified in other cultures and societies by relying on the unity of nature, conscience, human dignity, reason and the essence of human unity. Therefore, all human rights belong to all human beings, regardless of any type of characteristics, have been universal and binding for all human beings in any situation. The unanimity of all the governments of the world regarding the non-recognition of the Islamic Emirate of Afghanistan due to the violation of human rights is an objective evidence of this claim.   اندیشهٔ حقوق بشر از یک سو به‌عنوان یک بنیان نظری و انسانی و عام‌الشمول به رسمیت شناخته می‌شود و از سوی دیگر بنیاد عملی آن به‌واسطه نسبی‌گرایی، بر غیریت‌ها و شکاکیت‌ها تکیه کرده است. به‌رغم تلقی جهان‌شمولی حقوق بشر به‌عنوان پیش‌فرض در نگاه فرهنگ‌ها و تمدن‌های گوناگون و ازجمله در آموزه‌های اسلام و حقوق بین‌الملل معاصر اما همچنان درباره مبانی نظری و واقعیت عملی ناظر بر جهان‌شمولی، چالش‌هایی جدی وجود دارد. مسئله این پژوهش آن است که چگونه می‌توان با نگاهی تطبیقی به جهان‌شمولی حقوق بشر، منشأ چالش‌های موجود و محتمل را شناسایی و راه کارهای مناسب و متناسب غلبه بر آن را جست‌وجو و ارائه کرد؟ با توجه به رویکرد بین‌المللی دولت‌ها و تحلیل مفاد اسناد جهانی حقوق بشر و با تکیه بر مبانی نظری جهان‌شمولی حقوق بشر در آموزه‌های اسلام و حقوق بین‌الملل معاصر، امکان‌سنجی راه برون‌رفت از چالش‌های موجود حقوق بشری، با بهره‌گیری از داده‌ای کتابخانه‌ای و با کاربست روش توصیفی‌تحلیلی پیگیری شده است. دستاورد این پژوهش نشان می‌دهد، هرچند حقوق بشر امروزی خاستگاه غربی دارد، ولی به لحاظ ماهیت خود در دیگر فرهنگ‌ها و جوامع نیز با تکیه بر وحدت طبیعت، فطرت، وجدان، کرامت، حیثیت انسانی، عقل و جوهر واحد بشری قابل شناسایی است. لذا حقوق بشرِ متعلق به همه انسان‌ها فارغ از هر نوع ویژگی، جهان‌شمول بوده است و نسبت به همه افراد بشر در هر شرایطی حاکم و لازم‌الاجراء است. هم‌صدایی تمامی حکومت‌های جهان نسبت به عدم شناسایی امارت اسلامی افغانستان به خاطر نقض حقوق بشر، شاهد عینی این مدعاست. https://csiw.qom.ac.ir/article_3742_6b94d05274f00cf6b2b84467f55006fb.pdf