دانشگاه قم پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب 2476-4213 مقالات آماده انتشار 2026 02 03 Proportionality Between the Purpose and Structure of Supreme Courts in Legal Systems: A Discourse on the Necessity of Reforming the Structure of the Supreme Court of Iran تناسب فلسفه وجودی دیوان عالی کشور با ساختار آن در نظام‌های حقوقی؛ گفتاری در ضرورت اصلاح ساختار دیوان‌‌عالی کشور ایران و نجات از عقلانیت جزیره ای 4158 10.22091/csiw.2026.13305.2689 FA بدیع فتحی استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی Journal Article 2025 07 07 The Supreme Court holds a significant, sensitive, and influential position within legal systems. It appears that the Supreme Court, as a body within the judicial organization, has the potential to Catalyse significant change in Iranian law. Arguably, a Supreme Court that adheres to scientific standards serves as the second critical link, on par with legislation, in ensuring the unity of the legal system.it is essential to recognize that disconnected elements can never form a coherent system; therefore, in modern law, the Supreme Court is an authority that minimizes “Variations in judicial interpretation” and defines the “legal trajectory” of the country.<br /> Given that structure shapes behavior, the structure of the Supreme Court determines the legal conduct of actors within the legal system. In other countries, the structure of the Supreme Court is designed based on the purpose for which the court was established. However, the structure of the Supreme Court in Iran not only fails to ensure the unity of our fragmented and dispersed legal system but also generates and propagates Variance in Judicial Decisions. Any reform of substantive law, without a concurrent reform of the Iranian Supreme Court’s current structure, will be met with limited success.This article employs a descriptive and analytical method to examine the purpose of establishing Supreme Courts in the United States, France, and Germany ,subsequently analyzing the corresponding structures that have evolved based on these purposes. دیوان‌عالی کشور ناحیتی مهم، حساس و موثر در نظام‌های حقوقی می‌باشد. به نظر می‌رسد مرجعی از سازمان قضاوتی که می‌تواند موجد تحول گسترده ای در حقوق ایران باشد دیوان‌عالی کشور است. با دلیری می توان گفت که وجود دیوان‌عالی کشور منطبق با معیارهای علمی حلقه دوم پس از تصویب قانون و هم تراز آن است که می‌تواند وحدت نظامی حقوقی را تامین کند. در حقیقت عناصر ناپیوسته هرگز نمی‌توانند یک نظام و سیستم را تشکیل دهند بنابراین دیوان‌عالی کشور در حقوق مدرن مرجعی است که «اختلاف رویه‌ها» را به اندک می‌رساند و نیز «مسیر حقوقی کشور» را تعیین می‌کند. از آن رو که ساختار به وجود آورنده رفتار است، ساختار دیوان‌عالی کشور رفتار حقوقی بازیگران نظام حقوقی را تعیین می‌کند. در کشورهای دیگر ساختار دیوان‌عالی کشور بر پایه هدفی که از تاسیس دیوان شکل گرفته طراحی شده است اما ساختار دیوان‌عالی کشور در ایران نه تنها تامین کننده هدف وحدت بخشی به نظام آشفته و پراکنده حقوقی ما نیست بلکه خود این ساختار ایجاد کننده و صادرکننده آشوب‌های رویه‌ای شده است. هر گونه اصلاح قانون ماهوی بدون اصلاح ساختار کنونی دیوان‌عالی کشور ایران توفیق چندانی نخواهد داشت. در این مقاله با روش توصیفی و تحلیلی به هدف از شکل‌گیری دیوان‌عالی در کشورهای آمریکا و فرانسه و آلمان می پردازد و سپس ساختار متفاوتی متناسبی که بر مبنای این هدف شکل گرفته را بررسی کرده و در نهایت به انحراف هدف و ساختار دیوان‌عالی کشور ایران از سال 1307 تاکنون می پردازد و پیشنهادهایی برای ساختار دیوانعالی کشور ایران طرح می‌کند.