جایگاه دولت و حقوق ملت در پرتو نظریه امر الهی: مطالعه تطبیقی دیدگاه اندیشمندان اسلامی و غربی

نوع مقاله : علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم، ایران.

2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشگاه قم، قم، ایران.

چکیده

اگرچه نظریه امر الهی نظریه‌ای سیاسی محسوب نمی‌گردد، با این حال در دوران‌های مختلف آثار خاص خود را بر حوزهٔ سیاست بر جای گذاشته است. نظریه مذکور در بین متکلمین مسلمان و مسیحی رواج داشته و از حیث مشروعیت سیاسی، کارویژهٔ دولت، نظام حقوق و آزادی‌های عمومی و سایر موارد آثار ویژه و مشخصی دارد. به‌طور کلی مشروعیت سیاسی الهی، نفوذ گسترده کلیسا و متولیان امور دینی در سیاست و محدودیت‌های شدید نسبت به آزادی‌های عمومی از آثار این نظریه به شمار می‌آیند. به نظر می‌رسد نص‌محوری و بی‌اعتنایی به عقل عملی در چارچوب نظریه فوق نقض گسترده حقوق بنیادین افراد را توجیه و برای آن بسترسازی نموده است. در پژوهش حاضر آثار نظریه مذکور، به نحو تطبیقی بین اندیشمندان اسلامی و غربی مورد بررسی قرار گرفته است. درنهایت علی‌رغم شباهت‌های بسیار بین دو رویکرد اسلامی و غربی، تفاوت‌های قابل توجهی نیز بین این دو رویکرد دیده می‌شود. در نهایت به نظر می‌رسد، رویکردهای نوین نسبت به امر الهی تا حدی می‌تواند از حیث مبانی، اشکال‌های وارده بر نظریات سنتی را پوشش دهد.

تازه های تحقیق

اگرچه نمی‌توان نظریه امر الهی را یک نظریهٔ سیاسی محسوب نمود، با این حال تأثیر دیدگاه‌های خاص اخلاقی آن بر مؤلفه‌های مختلف ذیل، در حوزهٔ سیاست قابل بررسی است:

در باب مشروعیت سیاسی بین اشاعره مسلمان و اندیشمندان غربی از حیث مبانی الهی، موارد اشتراک نظر زیادی وجود دارد. با این حال، از لحاظ روش تعیین حاکم بین این دو دسته شباهتی نیست. اشاعره روش‌های مختلفی نظیر انتصاب از طریق نص شرعی، پیمان اهل حل و عقد، غلبه و زور را اتخاذ نمودند. لیکن اندیشمندان غربی مبنای تعیین حاکم را تأیید کلیسا می‌دانند. اگرچه هم آگوستین و هم آکویناس به نقش رضایت مردم در فرایند مشروعیت‌زایی اشاره نمودند، لیکن بیان این دو در این خصوص به نحوی نیست که به منزله مشروعیت سیاسی ناشی از انتخاب مردمی باشد. در مقابل اشاعره مسلمان به تبع قاطبه اهل سنت، با تأکید بر پیمان اهل حل و عقد تا حدی به مفهوم قرارداد اجتماعی و روش انتخاب نزدیک شده‌اند.

در مقابل دولت مد نظر اندیشمندان غربی، اساساً وارد حوزه معنوی نمی‌شود و این حوزه در انحصار کلیسا قرار دارد. البته این تفکیک مطلقاً به معنای جدایی دین از سیاست نیست. بلکه حقیقت این است که سیاست در رویکرد این دسته هرگز در انحصار دولت نبوده و کلیسا با ممنوعیت ورود دولت به حوزه معنوی، مبنای مشروعیت را در انحصار خود قرار داده است. همچنین با در دست داشتن امور دینی، نفوذ و اقتدار گسترده خود در امور سیاسی‌اجتماعی را محفوظ داشته است. در مقابل از دید اشاعره مسلمان، کارویژهٔ دولت را می‌توان اجرای احکام الهی، ایجاد نظم و امنیت جامعه، پیشگیری از تعدی انسان‌ها نسبت به حقوق یکدیگر و اصلاح امور دنیوی و اخروی آن‌ها دانست. به نظر می‌رسد که علت تفاوت رویکرد اسلامی و غربی در این خصوص، اتحاد ساحت دینی و سیاسی در چهره حاکم اسلامی و دوگانگی آن بین کلیسا و شاه در غرب است.

 النهایه در باب آزادی‌ها و حقوق اساسی ملت، قرائت‌های سنتی از این نظریه، ظهور و گسترش عقاید مختلف را با دشواری روبه‌رو می‌نماید. قرائت‌های سنتی این نظریه، اخلاق را در انحصار متون و تفاسیر ارائه شده از یک دین خاص قرار داده تا جایی که حتی اخلاق مبتنی بر سایر ادیان و مذاهب ولو مذاهب توحیدی را برنمی‌تابد. با این حال در بین مسلمانان با توجه به قواعد فقهی و شریعت اسلام که اهل ذمه را در شرایطی متمتع از حقوق اجتماعی می‌داند، می‌توان قائل به نوعی تساهل نسبتاً بیشتری نسبت به متفکرین سنتی اروپایی شد. البته قرائت‌های جدید این نظریه مانند نظریه کیرکگور، با طرح رویکرد تسامح و تساهل و نظریه اصلاح شدهٔ رابرت آدامز، متضمن نوعی اخلاق نسبی هستند که قابلیت اعمال در بستر ادیان مختلف را دارد. در خصوص امکان نافرمانی مدنی باید گفت، اصولاً رویکرد جبرگرایانهٔ این نظریه، حاکمان را به مثابه جبری غیر قابل اجتناب برای مردم تبدیل نموده که نه‌تنها نافرمانی مدنی از سوی مردم را بر نتابیده، بلکه آزادی‌های عمومی در پرتو این نظریه، به تبع جبرگرایی ناشی از مبانی آن، فاقد پشتوانهٔ مناسبی است. با این حال به نظر می‌رسد، با توجه به فربه بودن فقه اسلامی، پیروان مسلمان این نظریه برخلاف مسیحیون، با غنای نسبتاً بیشتری مواجه‌اند.

 بر اساس دیدگاه اندیشمندان اسلامی، به واسطهٔ وجود فقه اسلامی و به جهت نظام دادرسی خاص آن، استقرار قواعد پیشرفتهٔ حقوقی، قواعد خاص ادله اثبات دعوی، قواعدی چون قبحِ عقاب بلابیان و... در قیاس با کلیسای اروپایی، تهدید نسبتاً کمتری متوجه آزادی‌های عمومی گردیده است. درواقع فقه مبتنی بر نصوص دینی تا حدی آسیب‌های دیدگاه جزم‌گرایانه این تئوری را کاهش داده است. متقابلاً فقه مسیحی را ازنظر حقوقی باید فقیر دانست. خرافه‌پرستی گسترده، عدم وجود نظام قضایی مطلوب در ساختار کلیسا، عدم تعریف حقوق و آزادی‌ها در بستر مسیحیت، موجب گردیده امر الهی به جای اینکه بر پایهٔ نصوص الهی و متون قرار گیرد، متوجه نظرات آبا کلیسا شود. بر این عوامل منفی باید باور مبتنی بر عصمت پاپ را نیز اضافه نمود. در مجموع در طول تاریخ استبداد سنتی منشأ یافته از دیدگاه نظریهٔ امر الهی علاوه‌بر نقض آزادی‌های عمومی سبب بروز درگیری‌ها و خشونت‌های دینی و فرقه‌ای گسترده‌ای گردیده است. با این حال دیدگاه‌های نوینی نظیر نظریه آدامز، عملاً با طرح دیدگاه این‌همانی امر اخلاقی و امر الهی راه را برای ورود عقلانیت بازنموده و تا حدی قابل قبولی می‌تواند از آثار منفی این نظریه بر آزادی‌ها و حقوق عمومی بکاهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The position of government and the fundamental rights of the people in the scope of the divine command theory: a comparative study of the views of Islamic and Western theorists

نویسندگان [English]

  • alireza dabirnia 1
  • Komail Sadeghi 2
1 Associate Professor, Department of Public Law, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran.
2 . Ph.D Student of Public Law,University of Qom, Qom, Iran.
چکیده [English]

Although the theory of the divine is not considered as a political theory, it has left its own effects on the political field in different eras. The mentioned theory has been popular among Muslim and Christian theologians and it has special effects in political legitimacy, the function of the government, public rights and freedoms, and etc. In general, divine political legitimacy, extensive influence of the church and clerics in politics, and severe restrictions on public freedoms are among the effects of this theory.It seems that the dependence on revelatory textsand disregard for practical reason in the framework of the above theory has laid the foundation for the widespread violation of the fundamental rights of individuals. In the current research, the above mentioned theory have been investigated in a comparative way between Islamic and Western thinkers. Despite the many similarities between Islamic and Western approaches, significant differences can be seen between these two approaches. Finally, it seems that the modern approaches to the divine command can partially cover the problems of the traditional theories.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Divine command theory
  • political legitimacy
  • public freedom
  • Saint Augustine
  • Theology of Ash'ari
ابن تیمیه الحرانی الحنبلی الدمشقی، تقی الدین أبو العباس أحمد بن عبد الحلیم بن عبد السلام بن عبد الله بن أبی القاسم بن محمد (۱۴۰۶). منهاج السنة النبویة فی نقض کلام الشیعة القدریة، المحقق: محمد رشاد سالم، المجلد الثالث، الطبعة: الأولی، ریاض: جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة.
اشعری، علی بن اسماعیل و غرابه، حموده (بی‌تا). اللمع فی الرد علی أهل الزیغ و البدع. المجلد الاول. قاهره مصر: المکتبةالأزهریةللتراث.
الجوینی، عبدالملک (۱۴۱۶). الإرشاد إلی قواطع الأدلة فی أول الاعتقاد، ملاحظات: تعلیق زکریا عمیراث، بیروت: دار الکتب العلمیة.
القبانجی، السید صدر الدین (۱۴۱۴). نظریة الثورة عند المذاهب الإسلامیة، رساله التقریب، العدد 3.
الهی راد، صفدر (۱۳۹۴). «بررسی مشروعیت «نصب الهی» امام در کلام سیاسی اشاعره»، معرفت کلامی، دوره ۶، شماره 2، پیاپی ۱۵.
باقری، سعید و حقیقت، سیدصادق (1392). «نظریة جنگ عادلانه در فلسفة سیاسی سنت اگوستین»، غرب شناسی بنیادی، دوره ۲، شماره ۴.
باقلانی، محمد بن طیب بن محمد (2002). مناقب الائمه الاربعه، تحقیق، تصحیح و تعلیق: د. سمیره فرحات، بیروت: دارالمنتخب العربی.
باقلانی، محمد بن طیب (بی‌تا). التمهید فی الرد علی الملحدة المعطلة و الرافضة و الخوارج و المعتزلة، تصحیح: ابو ریده، محمد عبدالهادی و خضیری، محمود محمد، المجلد الاول، قاهره: دارالفکرالعربی.
بن صالح العثیمین، محمد، (2004)، شرح کتاب السیاسه الشرعیه لابن التیمیه، بیروت: دار ابن حزم.
پورآرین، فؤاد، مرادی، سجاد (۱۳۹۵). «تأثیر تفکرات ابن تیمیه بر جریان‌های سلفی معاصر»، تاریخنامه خوارزمی، دوره ۴، شماره 1، پیاپی 13.
پورسینا، زهرا (میترا) (1391). «تحلیل مبانی معرفتی نظریّهٔ حسن و قبح شرعی غزالی»، فلسفه و کلام اسلامی، دوره ۱، شماره ۴۵.
پولادی، کمال و جهانی نسب، احمد (1399). «مقایسه نظریه دولت در فلسفه سیاسی سنت اوگوستن و ابن سینا»، حکمت سینوی، دوره 2۴، شماره 23۴.
تراب‌پور، مهدی و واعظی، احمد (1394). «بررسی و نقد مبانی نظریة مشروعیت در اندیشة سیاسی ابن تیمیه»، معرفت کلامی سال ۶، شماره 2، پیاپی ۱۵.
تفتازانی، مسعود بن عمر (1۴09). شرح المقاصد، جلد ۵، قم: الشریف الرضی.
جبّاری، احسان، احمدی، محمود (۱۳۸۶). «طرفداران نظریه امر الهی در برابر مدافعان ابن‌سینا: «حسن و قبح» به روایت علاءالدین قوشجی»، فصلنامه علمی ـ ترویجی اخلاق، دوره ۳، شماره ۱۰.
جوادی، محسن، شیخی، جواد محمد (1387). «معناشناسی حسن و قبح از دیدگاه عالمان مسلمان»، آینه معرفت، سال ۶، شماره 16.
حسینی، سید محمد عارف (1382). نیک شهر قدسی (نقادی چهار الگو از جامعه آرمانی اندیشمندان غرب و مقایسه آن با جامعه آرمانی حضرت مهدی (عج))، چاپ اول، قم: مرکز پژوهش‌های صدا و سیما.
خرمشاد، محمدباقر (1392). «نگرشی دیگر بر نسبت اخلاق و سیاست»، فصلنامه علمی پژوهشی علوم سیاسی، شماره 62.
خزاعی، زهرا (۱۳۸۶). «تصویری از زندگی آرمانی در اندیشه رابرتم. آدامز»، حکمت و فلسفه، دوره 6، شماره ۱۴۶.
جواهری، محمدرضا (1388). «قدرت و عصمت پاپ از دیدگاه مسیحیت»، معارف، شماره 71.
درویش‌پور، عابدین و رضایی، حسین (۱۳۹۹). «رابطه متقابل امام و امت در نگاه اهل سنّت: بررسی دیدگاه قاضی ابوبکر باقلانی»، پژوهشنامه مذاهب اسلامی، دروه ۱۴، شماره ۱۸۷.
روحانی، سید محمد (1387). «حسن و قبح از دیدگاه ابن تیمیه»، کوثر معارف، سال ۴، شماره 8.
روحانی، کارن و سلطان قیس، فرید (۱۳۹۶). «عملکرد داعش از دیدگاه قواعد حقوق اسلامی و حقوق بین الملل بشردوستانه». پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، دوره ۲۵، شماره ۵۲.
 شفق، نجیب‌الله (۱۳۹۱). «نظریه امر الهی اصلاح شده با تقریر رابرت آدامز»، معرفت اخلاقی، سال ۳، شماره ۴.
عالمی، سید محمد (۱۳۹۰). «ایمان‌گرایی آگوستین، نیستان ادیان و مذاهب» سال ۲، شماره 3.
عطارزاده، مجتبی (۱۳۸۸). «دین سیاسی یا سیاست دینی از نگاه امام محمد غزالی»، تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، دوره 1، شماره 2.
غزالی، محمد بن محمد (۱۴۱۳). المستصفی فی علم الاصول، جلد ۱، بیروت: دار الکتب العلمیه.
غزالی محمد بن محمد (۱۳۵۱). احیاء علوم الدین، ترجمه: مٌوید الدین محمد خوارزمی، به کوشش حسین خدیو جم، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
غفوریان، مهدی؛ صادقی، مسعود و حسینی، مالک (۱۳۹۵). «نظریه اصلاح شده امر الهی: دیدگاه آدامز در باب رابطه امر الهی و الزام اخلاقی»، نشریه پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت)، پیاپی 28، شماره 2.
فیرحی، داود. (1378). «فقه سیاسی اهل سنّت». فصلنامه علمی پژوهشی علوم سیاسی، سال ۱ - شماره ۴.
قدردان قراملکی، محمدحسن، قدردان قراملکی، علی (139۵). «تأملی در ادلهٔ عقلی نظریهٔ کسب». مجله علمی فلسفه دین، دوره ۲، شماره ۱۳.
کاوه، محمد (1392). «تحلیل انتقادی مقایسه عصمت امام و خطاناپذیری پاپ»، اندیشه نوین دینی، سال ۹، شماره 32.
کریمی‌نیا، محمد مهدی (138۵). «مسیحیت: جنگ یا صلح (بررسی شیوه برخورد مسیحیت با پبروان ادیان دیگر)»، ادیان مذاهب و عرفان، شماره ۱۰۶.
کیانی، علی (13۴0). « محکمه تفتیش عقاید یا انگیزیسیون»، درس‌هایی از مکتب اسلام، سال ۳، شماره ۱۰.
کیانی، علی (13۴0). «محکمه تفتیش عقاید 2، محاکمه گالیله»، درس‌هایی از مکتب اسلام، سال ۳، شماره ۱۱.
مجیدی، حسن (138۴). «خردورزی در مبادی و غایات نظریهٔ سیاسی توماس آکویناس»، دانش سیاسی، شماره 2.
مجیدی، حسن و شفیعی قهفرخی، امید (1391). «مقایسه رابطه دین و دولت در اندیشه ابن رشد و آکوئیناس»، دانش سیاسی، سال 8، شماره 1، پیاپی ۱۵.
مسعودی، جهانگیر، ساداتی زاده، سید سجاد (1393). ،1393، رابطه اخلاق و سیاست، اخلاق در علوم و فناوری، سال 10، شماره 3، 28-18
مصباح یزدی، محمدتقی (1388). فلسفه اخلاق، تحقیق و نگارش احمد حسین شریفی، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین المللی.
مکرمی قرطاول، یاسر و جاوید، محمدجواد (1395). «ملاحظاتِ حقوق عمومی در مکتبِ تومیسم با تأکید بر حاکمیت قانون در دولت دینی»، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران، دورۀ 46، شمارۀ 3.
ملک مکان، حمید (138۵). «امامت از دیدگاه اشاعره»، فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز، دوره ۲، شماره ۲. پیاپی ۱۸.
موسوی، سیده منا و جوادی، محسن (139۵). «راهکار رابرت مری هیو آدامز در دفاع از نظریه امر الهی». قبسات، دوره ۱۴، شماره ۵۳.
 میر محمدی، معصومه سادات (1390). «مشروعیت جنگ‌های صلیبی از دیدگاه روحانیان مسیحی و مقایسه آن با ماهیت جهاد مسلمانان در برابر صلیبی‌ها»، معرفت ادیان، شماره 6.
میرموسوی، سید علی (139۴). «جایگاه و نقش اشعری در تأسیس کلام سیاسی اهل سنت»، علوم سیاسی، شماره ۶۴.
References
Adams, R. M. (1987). Divine commands and the social nature of obligation. Faith and Philosophy, 4(3), 262-275.
Alami.S.M. (2011). Augustine's faith,Neyestan Adyan va Mazaheb,2(3) (in persian)
Al-Ghazzali, Mohammad Ibn Mohammad, (1973), Revival of religious sciences,Translated by: Moayeddin Mohammad Kharazmi, with the efforts of Hossein Khadiv Jam, Emli Farhangi, Tehran,Iran (in persian)
Al-Ghazali, Muhammad bin Muhammad, 1413, al-Mustafafi fi ilm al-usul, vol. 1, Dar al-Katb al-Alamiya, Beirut (in Arabic)
Al-Juwayni, Abd al-Malik, (1995), Guidance to Conclusive Evidences in the Beginning of Belief, Notes: Commentary by Zakaria Amirath, Dar al-Kutub al-Ilmiyyah, Beirut. (in Arabic)
Al-Qabbanji, Al-Sayyid Sadr Al-Din, (1993), Theory of Revolution in Islamic Doctrines, Risalat Al-Taqreeb, Issue 3, 187-194. (in Arabic)
Ashari, Ali bin Ismail, and Gharaba, Hamouda. (Without date) AL-Luma in responding to the followers of deviation and heresy 1c. Cairo, Egypt: Al-Azhar Heritage Library. (in Arabic)
Atarzadeh, Mojtaba, M. A. (2009). Imam Mohammad Ghazli's View on Political Religion or Religious Politics, 1(2), 57-78. (in persian)
Austin M W, (2006), Divine command theory, Internet encyclopedia of philosophy, URL: https://iep.utm.edu/divine-c/
Baqalani, Muhammad bin Tayyeb bin Muhammad, (2002), Manaqib al-Imamah al-Arba, research, correction and suspension: d. Samira Farhat, Dar al-Muntakhb al-Arabi, Beirut. (in Arabic)
Baqalani, Muhammad ibn Tayeb, B. Ta, Sahih: Abu Rida, Muhammad 'Abd al-Hadi, and Khadhiri, Mahmoud Muhammad, (Without Date) Al-Tamahid in Response to the Atheist Mu'atla, Rafida, Khawarij and Mu'tazilah, Cairo. (in Arabic)
Baqeri, S. & Haqiqat, S. S. (2013). Theory of Just War in Political Philosophy of St. Augustine. Occidental Studies, 4(2), 23-50. (in persian)
Bertling, Hugh Martin, (1941), The Political Theory of Saint Augustine, Thesis submitted for PhD of philosophy, Loyola university,Chicago
Darvishpour, A, & Rezayi, H. (2021). The Relationship between the Imam and the Ummah (Community) in the View of the Sunnis: A Study of the Perspective of Ghazi Abu Bakr al-Baghelani. Journal Of Islamic Denominations, 7(14), 187-210. doi: 10.22034/jid.2021.108704.1473 (in persian)
Elahi Rad, Safdar (2016). The Legitimacy of Imam's Divine Appointment in the political Theology of Asharites, Journal of verbal knowledge, 6(2), 93 (in persian)
Evans, J A, (2007), An essay on divine command ethics, Thesis submitted for Ph.D. of philosophy, Texas A & M University
Feirahi, D. (1999). Sunni political jurisprudence, Political Science, 1(Issue 4), 72-117. (in persian)
Ghadrdan-Gharamaleki, M, & Ahadrdan Aharamaleki, A. (2016). Contemplation on the Rational Evidences of the Theory of Acquisition (Kasb). Philosophy of Religion, 13(2), 251-268. (in persian)
Ghafourian,Mahdi,& Sadeghi Malek Hosseini, Masoud, (2017). Modified Divine Command Theory: Robert Merrihew Adams on the Relation between Divine Command and Moral Obligation, Philosophy Of Religion Research, 14(2) (in persian)
Hosseini, S.M.A. (2003), Divine Utopia: Criticism of Four Models of the Ideal Society of Western Thinkers and Their Comparison With the Ideal Society of Hazrat Mahdi,1st ed. IRIB Research Center, Qom,Iran (in persian)
Ibn Salih al-Uthaymeen, Muhammad, (2004), Sharh Kitab al-Siyasa al-Shari’ah by Ibn al-Taymiyyah, Dar Ibn Hazm, Beirut. (in Arabic)
Ibn Taymiyyah al-Harani al-Hanbali al-Dimashqi, Taqi al-Din Abu al-Abbas Ahmad bin Abd al-Halim bin Abd al-Salam bin Abdullah bin Abi al-Qasim bin Muhammad, (1985), Minhaj al-Sunnah al-Nabawiyyah in refuting the Theology of the Qadari Shiites, investigator: Muhammad Rashad Salem, 3rd Volume, 1st Ed, the publisher: Imam Muhammad bin Saud Islamic University, Riyadh. (in Arabic)
Jabbari,E & Ahmadi,M. (2008). Quarterly Scientific Journal of Applied Ethics Studies, 3(9.10), 152-173. (in persian)
Javadi,M & Sheikhi,J. (2005).Semantics of Goodness and Badness from the point of view of Muslim scholars, Mirror of Wisdoms. Mirror of Wisdom, 5(2) (in persian)
Javaheri,M. (2009), The power and infallibility of the Pope from the point of view of Christianity,Maaref,N.71 (in persian)
Kariminia.M.M, (2006), Christianity; War or Peace (Examining the Way Christianity Deals With Followers of Other Religions),Marifat,15(7), (in persian)
Kaveh,Mohammad, (2013). A Critical Study of the Comparison Made between Imam's Purity and the Popes, Andishe-Novin-E-Dini, 9(32), 93. (in Persian)
Khazaei,Z. (2010), The Image of an Ideal Life in Robert M.Adams' Thought,Wisdom and Philosophy, Vol.6.No.1 (in persian)
Khorramshad, M. B. (2013). A Different View towards the Relationship between Ethics and Politics. Political Science, 16. (in Persian)
Kiani,A. (1961). The court of inquisition or incitement, Lessons from the school of Islam,3(10). (in persian)
Kiani,A. (1961). Inquisition 2, Galileo's trial, Lessons from the school of Islam,3(11). (in persian)
Majidi, Hasan (2006). Rationalization in the Elements and goals of the political Theory of Thomas Aquinas, Political Knowlwdge, 1(2), 167. (in persian)
Majidi, H,Shafiei Ghahfarkhi, O. (2012). Comparison of the Relation of Religion and Government in the thought of Ibn Rushd and Aquinas. Bi-Quarterly Political Knowledge, 8(1), 127-16 (in persian)
Malekmakan, H. (2013). Ethics from the Viewpoint of Asharites and Separatists. Revelatory Ethics, 2(2), 63-94. (in persian)
Malekmakan, H. (2013). The Conceptualization of Imamate by the 'Ashâ'ira. Journal of Religious Thought: A Quarterly Journal of Shiraz University, 6(18), 85-112. (in persian)
Manis, R. Z. (2009). Kierkegaard and divine-command theory: Replies to Quinn and Evans. Religious studies, 45(3), 289-307.
Masoudi.J, SadatiZadeh,S.S. (2016), Relationship of Moral and Politics, Ethics in Science and Technology,10(3). (in persian)
McCartney Steve, Parent Rick, (2015), Ethics in law, 1st ed. BC Campus
Mesbah Yazdi,M. (2009). Moral philosophy, Research and writing by Ahmad Hossein Sharifi, Islamic Development Organization, International Publishing Company.Tehran. Iran. (in persian)
Mokarrami Ghartavol,Yaser. Javid,Mohammad Javad, (2016). Public law considerations in the school of Thomism With an emphasis on the rule of law in the State Religious, Public Law Studies Quarterly, 46(3), 649-678. (in persian)
Mosavi, Mona. Javadi,Mohsen, (2009). Adam's Way-out in Defense of Divine Command Ethics, Qabasat, 14(53). (in persian)
Mir Mohammadi, Masoomeh Sadat, (2011). The Legitimacy of Crusades from the viewpoint of Christian Clerics and Its Comparison with the Nature of Muslim's Jihad (holy war) against Crusaders, 2(2), 89. (in persian)
Mirmusavi, S. A. (2015). The Position and the Role of Asha’ri pertaining to the Foundation of Sunnites’ Political Theology. Political Science, 16(Issue 64), 55-82. (in persian)
Pollock Joycelin M, (2017), Ethical dilemmas and decisions in criminal justice,9th ed, Boston, Cencage Learning
Pooladi,Kamal,& Jahaninasab, Ahmad, (2020). comparison of "state theory" in the Political philosophy of St. Augustine and Avicenna, Avicennian Philosophy, 24(64) (in persian)
Pour Arian,Foad,& Moradi,Sajjad, (2016). The influence of Ibn Taymiyyah's Thoughts on Contemporary Salafi Movements,Tarikhnameh Kharazmi, 4(1),49-63 (in persian)
Poursina, Z. ). (2012). The Analysis of the Epistemic Foundations of Al-Ghazali’s Theory of Legal Goodness and Badness. Philosophy and Kalam, 45(1), 27-55 (in persian)
Roohani, K, & Soltangheys, F. (2018). Performance of Islamic State of Iraq and Syria (ISIS) from the View of Rules of Islamic Law and International Humanitarian law. Comparative Studies on Islamic and Western Law, 4(4), 25-52. (in Persian)
Rouhani.S.M. (2008), Goodness and ugliness from Ibn Taymiyyah's point of view,Kowsar Maaref, 4(8). (in persian)
Schaff, P. (1890). NPNF1-02. St. Augustine's City of God and Christian Doctrine. CCEL.‌
Shafaq, Najibullah, (2013). The Theory of Divine Command Modified by Robert Adams's Exposition, 3(12), 5 (in persian)
Taftazani, Masoud bin Umar, (1988), Sharh al-Maqasid, Vol. 5, p. 233, Al-Sharif al-Razi, Qom. (in Arabic)
Torabpour,Mahdi,& Vaezi,Ahmad (2016). A Critique of the Theoretical Principles of Legitimacy in Ibn Taimyyah's Political Thought, Journal of verbal knowledge, 6(2), 71(in persian)
Weithman, P. (2001). Augustine’s political philosophy. The Cambridge Companion to Augustine, 234-252
Zalec Bojan, (2017), The Relevance of Kierkegaard for political thought violence and the divine command, European Journal of Science and Theology, Vol.13, No.3, 75-87
 
CAPTCHA Image