نوع مقاله: علمی و پژوهشی

نویسندگان

• راضیه مسعودی لمراسکی ¹
• سید محمد قاری سید فاطمی ²

¹ دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه شهید بهشتی

² عضو هیأت علمی گروه حقوق عمومی دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

در نظریه حق بر شهرکه در فرانسه متولد و توسط اندیشمندان غربی پرورده شده پاره‌ای حقوق تحت عنوان حق بر شهر معرفی شده‌اند: حق بر خدمات عمومی، مسکن مناسب، حق بر فضای سبز و ... . وجود اراضی دولتی یا عمومی و تدوین قواعدی برای مداخله دولت جهت احداث و طراحی فضاهای عمومی شهری نظیر جواز سلب مالکیت، تراکم، تفکیک، کاربری و الزامات زیست محیطی لازمه تحقق این حقوق است. در قوانین ایران، به تبع اندیشه‌های فقهی که زیربنای تشکیل حکومت اسلامی بوده، حق‌هایی مشابه با حق‌های مورد بحث در نظریه فوق، در نظام حقوقی ما منعکس شده و برای برخورداری مردم از این حقوق، قواعد متعددی پیش‌بینی شده است. وجود انواع خاصی از اراضی تحت عنوان انفال و مشترکات عمومی، مالکیت عمومی و اختیارات گسترده ولی فقیه در حوزه اراضی، نوعی زمینه‌سازی برای محقق ساختن حقوق مزبور است. اما در تدوین، تعدیل و اجرای این حقوق و نظارت بر آنها، مشارکت مؤثر شهروندان پیش‌بینی نشده است. لذا شهروندان (ذی‌نفعان اصلی) در تعیین مفاد، قلمرو و نحوه اجرای حقوق، مشارکت ندارند بلکه اعضای شوراها یا بعضاً کمیسیون‌های خاصی که شهروندان در انتخابشان نقشی نداشته‌اند در این حوزه‌ها تصمیم می‌گیرند و غیر از نظارت شکلی دیوان عدالت اداری ابزارهای قانونی کارآمدی برای نظارت بر آنها وجود ندارد.

کلیدواژه‌ها

• حق بر خدمات عمومی شهری
• حق بر فضاهای عمومی
• حقوق شهروندی
• مشارکت

عنوان مقاله [English]

The capacities and shortcomings of Iranian law and Fiqh Imammiya within the framework of the doctrine of Right to City in light of the French legal experience with emphasis on the rules of land ownership

نویسندگان [English]

• Razieh Masoudi Lamraski ¹
• Seyyed Mohammad Ghari Seyyed Fatemi ²

¹ Ph.D. Student in Private Law Department, Faculty of Law, University of Shahid Beheshti

² Prof. in Private Law Department, Faculty of Law, University of Shahid Beheshti

چکیده [English]

In the doctrine of Right to City, born and developed in France by western thinkers, parts of the rights are referred to as the Right to City: right to public services, right to proper housing, right to green space, etc. Existence of government or public lands and formulation of rules for government intervention for construction and design of urban public spaces like expropriation, quotas, segregation, land use and environmental requirements are necessary to realize these rights. Under the Iranian law, due to the Islamic ideas that formed the bases of the Islamic government, rights similar to those referred to are reflected and several rules are provided. The existence of various specific types of lands under the name of Anfal, and Commonly Possessed, public ownership and the Vali-e-Faqih’s extensive authority over lands have been treated as a pretext for the realization of these rights. However, effective participation of citizens has not been taken into consideration in the codification these rights, their modification, implementation and supervision. Therefore, citizens (main stakeholders) may not participate in determining the provisions, scope and manner of implementation of rights, rather, members of councils or, in some cases, special commissions in which citizens have no role to play, have the decision-making power and there are no effective legal tools to oversee them apart from formal oversight by the Court of Administrative Justice.

کلیدواژه‌ها [English]

• Right to public urban services
• Right to public areas
• Citizenship Rights
• Participation