مطالعه تطبیقی پیرامون مبانی حقوق زنان در حقوق ایران و جنبش‌های فمینیستی

نوع مقاله : علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه آزاد بوشهر، بوشهر، ایران.

2 استادیار حقوق بین‌الملل عمومی دانشگاه آزاد بوشهر، بوشهر، ایران.

3 استادیار حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه آزاد بوشهر، بوشهر، ایران.

چکیده

 در نظام‌های مذهبی، تنها حضرت حق، حق محض است و اوست که می‌تواند مبنای حق باشد و کلام او می‌تواند «حقی» را تعیین یا اعطا نماید. در حقیقت جز «حق محض» حق‌های دیگر فاقد اصالت و نسبی‌اند. ولی در نظام‌ها و مکاتب غیر الهی به دلیل عدم امکان دسترسی به حقیقت، تنها اراده فرد است که منشأ و خاستگاه حق خواهد بود. حقوق ایران با تمسک به مبانی دین مبین اسلام، حقوق زن را در تمامی عرصه‌های فردی، اجتماعی و خانوادگی ترسیم نموده است که با مبانی ایدئولوژیک جنبش‌های فمینیستی در حوزه‌های مختلف، ازجمله منابع حقوق و ماهیت قانون‌گذاری، در تبیین ارزش‌های حقوقی، در هدف شناسی ، در بعد انسان‌شناسی و در مبانی هستی‌شناسی دارای تفاوت اساسی است. سؤال اصلی نگارنده که در این مقاله به دنبال پاسخ به آن است؛ بررسی علت اختلاف در شناسایی برخی حقوق یا جرم‌انگاری برخی رفتارها در حوزه زنان در قوانین موضوعه ایران با آنچه در برخی اسناد اصلی بین‌المللی تحت عناوین یا مفاهیم مبتنی بر فمینیسم تبیین گردیده است، از طریق بررسی تطبیقی مبانی حقوق زنان در حقوق ایران و جنبش‌های فمینیستی است. یافته‌های این پژوهش که با روش توصیفی‌ و تحلیلی صورت پذیرفته، حاکی از آن است که علت تفاوت در جرم‌انگاری یا عدم جرم‌انگاری برخی رفتارهای مجرمانه در نظام حقوقی ایران و جنبش‌های فمینیستی نسبت به زنان در محیط خانواده یا اجتماع، تفاوت در مبانی شناخت حق برای زنان و کارکرد زن در نظام اجتماعی است که برآیند آن ایجاد و شناسایی برخی حقوق در نظام حقوقی ایران است؛ درحالی‌که جنبش‌های فمینیستی تأکید بر رعایت مساوات و تشابه در حقوق زنان و مردان بدون لحاظ طبیعت و کارکرد اجتماعی او دارند که درنهایت تفاوت در این مبانی فلسفی لاجرم موجب بروز تفاوت در سیاست جنایی دو نظام گردیده است.

تازه های تحقیق

 از دوران باستان تاکنون، مکاتب فکری و اندیشه‌های مختلفی در بیان ماهیت و منشأ حقوق ظهور و بروز داشته‌اند که هر یک پس از کشف نقاط ضعفشان در جریان آزمون در عرصه اجتماع، یا به‌کلی مسکوت ماندند یا در اشکال جدیدی به صورت نوظهور در قالب اندیشه‌ها و مکاتب دیگر احیا گردیدند. فمینیسم نیز که یک جنبش اجتماعی‌سیاسی سازمان یافته است از اواسط قرن بیستم تاکنون با الهام از اندیشه‌های مختلفی مانند لیبرالیسم، مارکسیسم، سوسیالیسم و اگزیستانسیالیسم برای حقوق زنان در حال مبارزه است اگرچه این جنبش نمی‌تواند به‌عنوان یک نظریه یا مکتب مستقل شناخته شود، زیرا امواج مختلف فمینیسم دارای اندیشه‌ها و مبانی متفاوتی هستند. بر مبنای اندیشه سکولار، حقوق زنان باید بر اساس نیازهای ملموس و مادی بشر و بدون دخالت معنوی و فرابشری تعریف و محقق شود. اگرچه این رویکرد سکولاریستی، معنویت و ادیان را انکار نمی‌کند، ولی معتقد است وضع یا اصلاح حقوق زنان، نیازمند رویکرد دنیوی و ملاک‌های تجربه شده است؛ بنابراین، فمینیسم باید به‌وسیلهٔ رویکرد سکولار و برمبنای داده‌های تجربی و علمی، برای تأیید و ترویج حقوق زنان کوشش نماید. در این اثنا اعتقادات معنوی و باورهای فردی و اجتماعی، اگرچه ممکن است مورد توجه نیز قرار بگیرند، اما به‌عنوان مبنای اطلاعات قطعی شناخته نمی‌شوند زیرا رکن اساسی سکولاریسم، تأکید بر عدم وابستگی به معرفت فرابشری و تکیه بر تجربه بشری است.

حقوق ایران نیز با تمسک به مبانی دین مبین اسلام حقوق زن را در تمامی عرصه‌های فردی، اجتماعی و خانوادگی ترسیم نموده است که با مبانی جنبش فمینیسم در حوزه‌های مختلف، ازجمله منابع حقوق و ماهیت قانون‌گذاری، در ارزش‌های حقوقی، در هدف شناسی و ارزش‌شناسی، در بعد انسان‌شناسی، در مبانی هستی‌شناسی، در شناخت ابزار معرفت، در مبانی معرفت‌شناختی، در مبنای مشروعیت حقوق و در ماهیت و خاستگاه حق تفاوت اساسی دارند. لذا همین تفاوت در مبانی فلسفی موجب بروز و ظهور تفاوت‌هایی در برخی قوانین و مقررات در حقوق داخلی در مقایسه با اسناد و مقررات بین‌المللی ازجمله در قوانین مربوط به حقوق وظیفه نظامی، حقوق ارث وراثت، حقوق تصمیم‌گیری در مورد سقط‌جنین، حقوق تصمیم‌گیری درزمینهٔ پوشش و حجاب و حقوق خانواده و طلاق و نفقه گردیده است.

بنابراین بررسی دیدگاه‌های فمینیستی نشان می‌دهد که این جنبش‌ها در بهبود وضعیت زنان و رفع تبعیض‌های جنسیتی در جوامع و توسعه حقوق اجتماعی و سیاسی زنان در جوامع نقش مهمی داشته‌اند، اما درنهایت ممکن است به جبر جنسیتی بینجامند و به جنایت‌های دیگر مردان که ممکن است نسبت به زنان رواداشته شود، توجه نمی‌کنند. این موضوع در برخی موارد باعث نابودی ساختار خانواده می‌شود و مردان را در نقطه مقابل زنان و به‌عنوان دشمن آنان تلقی می‌نمایند، درحالی‌که هر دو جنس مکمل یکدیگر هستند. برخی از این دیدگاه‌ها به آزادی جنسی و همجنس‌بازی زنان تأکید می‌کنند که این موضوع خود ممکن است زمینه‌ساز خشونت‌های جنسی و جرائم دیگر شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Comparative Study on the Foundations of Women's Rights in Iranian Law and Feminist Movements

نویسندگان [English]

  • hamzeh rahimi 1
  • abbas barzegarzadeh 2
  • esmaeel abdollahi 3
1 Ph.D. student of Criminal Law and Criminology, Bushehr Azad University,
2 Assistant Professor of Public International Law at Bushehr Azad University,
3 Faculty of Criminal Law and Criminology Department, Islamic Azad University, Bushehr Branch, Iran.
چکیده [English]

 In religious systems, the only absolute right is that of the divine, who alone can define or grant rights. Other rights lack intrinsic validity and are considered relative. In contrast, non-religious systems, which cannot access absolute truth, view individual will as the sole source of rights. Iranian law, grounded in Islamic principles, delineates women's rights in all personal, social, and familial contexts. This contrasts fundamentally with the ideological bases of feminist movements in various domains, including sources of law, the nature of legislation, the definition of legal values, teleology, anthropology, and ontology. The primary question this article seeks to answer is why there are discrepancies in recognizing certain rights or criminalizing certain behaviors concerning women in Iranian statutory law compared to international documents influenced by feminist principles. The findings of this descriptive-analytical study indicate that differences in the criminalization or decriminalization of certain behaviors towards women in the family or society in Iranian legal systems versus feminist movements arise from differing foundational concepts of women's rights and social roles. While feminist movements emphasize equality and similarity in the rights of men and women without considering their nature and social functions, these philosophical differences inevitably lead to divergent criminal policies in the two systems.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Women's rights
  • philosophical foundations
  • legal foundations
  • feminism
  • feminist movements

مراجع

ابوت، پاملا و کلروالاس، (1387)، جامعه‌شناسی زنان، ترجمه: منیژه نجم عراقی، تهران، نشر نی.
انوری، حسن (1381). فرهنگ بزرگ سخن، تهران: چاپخانه مهارت.
باقر زاده احد (1387). «فقه و قانون‌گذاری در اسلام»، فصلنامه علمی ترویجی علوم اسلامی، سال سوم، شماره ۳.
جگر، آلیسون. م. (1375). چهار تلقی از فمینیسم، ترجمه: امیری، فصلنامه زنان، شماره 28.
جوادی آملی (1375). فلسفه حقوق بشر، قم: اسرا.
جوادی آملی، عبدالله (1389). تفسیر تسنیم، جلد ۱۸، چاپ پنجم و ششم، نشر اسرا.
جوادی عاملی، عبدالله (1378). زن در آئینه جلال و جمال، قم: مرکز نشر اسراء.
چاوشی، سیده سارا، بستان، حسین(۱۳۹۸). «نقد و بررسی ماهیت و چیستی زن در فمینیسم اگزیستانسیالیسم سیمون دوبووار»، مجله فرهنگی اجتماعی، سال دهم، شماره ۴، پیاپی 40.
حکیم محمدتقی، (1427ق). الاصول العامه للفقه المقارن، قم: مؤسسه آل‌البیتg.
دکسردی، والتر اس، (1392). جرم‌شناسی انتقادی معاصر، ترجمه: مهرداد رایجیان اصلی و حمیدرضا دانش ناری، تهران: انتشارات دادگستر.
دوبوار، سیمون (1382). جنس دوم، ترجمه: قاسم صنعوی، تهران: طوس.
دوبوار، سیمون (1398). «نقد و بررسی ماهیت و چیستی زن در فمینیسم اگزیستانسیالیستی»، فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی، سال دهم، شماره ۴، پیاپی ۴۰.
رحیمی نژاد، اسمعیل (1400). رویکردهای نوین در جرم‌شناسی انتقادی و سیاست جنایی، تهران: انتشارات مجد.
روزنبام، دنیس پ (1381). پیشگیری از جرم، ترجمه: مصطفی شوشتری، تهران: مرکز فناوری آموزشی ناجا.
صرامی سیف‌الله (۱۳۸۰). منابع قانون‌گذاری در حکومت اسلامی، قم: موسسه بوستان کتاب.
طباطبایی، محمدحسین، (1398). تفسیر المیزان، مترجم: سید محمدباقر موسوی همدانی، جلد ۱۳، قم: انتشارات اسلامی.
عاملی شیخ حر (۱۴۱۲ق). وسائل الشیعه، جلد۴- 27-29. مؤسسه آل البیتg لاحیاء التراث.
العاملی، الشیخ الحر (بی‌تا). وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، جلد ۱، بیروت: دار احیاء التراث العربی، (کتابخانه مدرسه فقاهت).
فصیح رامندی، منصوره (139۴). مجله فرهنگ رضوی، فصلنامه فرهنگ رضوی، سال ۳، شماره ۹.
فضل‌الله، سید محمدحسین (1383). اسلام زن و جستاری تازه، ترجمه: مجید مرادی، مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
فواز، زینب (1312). الدار المنثورفی طبقات ربات الخدور، جلد ۱، بولاق، مصر، المطبع اکبری الامیریه
قاسمی غلامعلی: محبی داوود، شجاعی عبدالسعید (1401). «تحلیل نهادهای حقوقی حقوق عامه و حقوق جمعی از منظر اندیشمندان اسلامی و غرب»، فصلنامه پژوهشی تطبیقی حقوق اسلام وغرب، سال ۹، شماره ۳.
قانعی راد، محمدامین؛ محمدی نیما و ابراهیمی خیرآبادی جواد (138۸). «اندیشه‌های پسافمینیستی و مسئله کلیت انسانی پژوهش زنان»، دوره 7، شماره 4.
قرطبی، الجامع الاحکام القرآن، جلد ۵، بی‌نا.
کاتوزیان، ناصر (1385). فلسفه حقوق، چاپ چهارم، جلد ۱، تهران: شرکت سهامی انتشار.
کدخدایی، محمد رضا (۱۳۹۱). «مبانی مقایسه ارزشی نظام حقوق زن در اسلام و فمینیسم»، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، سال ۱۵، شماره ۵۷.
گل‌گلی کریمه، طهورا (1390). «نقد آموزه‌های فمینیستی از منظر آیات و روایات»، فصلنامه در عرصه مطالعات زن و خانواده، شماره 8.
لگیت، مارلین (1391). زنان درروزگارشان، تاریخ فمینیسم در غرب، ترجمه: نیلوفر مهدیان، تهران: نشر نی.
 مجلسی (1403)، بحارالانوار، جلد ۳۵، بی‌نا.
محقق داماد، مصطفی (1384). قواعد فقه ۱. بخش مدنی مالکیت مسئولیت، دار الکتب الاسلامیة، مرکز نشر علوم اسلامی.
محمدی ابوالحسن (1383). مبانی استنباط حقوق اسلامی، دانشگاه تهران.
محمدی ری شهری، محمد (1388). میزان الحکمه، جلد ۴، مؤسسه دارالحدیث العلمیه و الثقافیه، مرکز الطباععه و النشر.
مشیرزاده، حمیرا (1381)، درآمدی نظری بر جنبش‌های اجتماعی، تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، نشر عروج.
مصباح یزدی محمدتقی (1384). حقوق وسیاست درقرآن، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیw. قم: ایران.
مطهری مرتضی (1367). آشنایی با علوم اسلامی، قم: صدرا.
مطهری، مرتضی (1396). نظام حقوق زن در اسلام، تهران: بنیاد علمی فرهنگی استاد شهید مرتضی مطهری.
مظفر محمد رضا (1405ق). اصول الفقه، قم: نشر دانش اسلامی.
معصومی، سعید (1387). فمینیسم در یک نگاه، قم: موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینیw.
 مکارم شیرازی، ناصر (1387). تفسیر نمونه، دار الکتب الاسلامیه، جلد ۱۲.
موسوی الخمینی، سید روح الله (1404). تحریر الوسیله، جلد ۲، قم: موسسه النشر الاسلامی.
موسوی خمینی روح الله (1368). تحریر الوسیله غم اسلامی، جلد ۳، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینیw.
نجفی محمدحسن (1367). جواهر الکلام، تصحیح و تحقیق محمود قوچانی، جلد ۴۲-۳۱، چاپ سوم، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
نوذری، حسینعلی (1379). صورت‌بندی مدرنیته وپست‌مدرنیته، تهران: نقش جهان.
هاشمی، سید محمد (1380). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: دادگستر.
هام مگی، سارا گمبل (۱۳۸۲). فرهنگ نظریه‌های فمینیستی، ترجمه: فیروزه مهاجر، نوشین احمدی خراسانی و فرخ قره داغی، تهران: نشر توسعه.
هی وود، اندرو (1379). درآمدی بر ایدئولوژی‌های سیاسی، ترجمه: محمد رفیعی مهرآبادی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
یزدانی، عباس و بهروز جندقی (1388). فمینیسم ودانش‌های فمینیستی، مجموعه مقالات دائره المعارف روتیلج، تهران: دفتر مطالعات وتحقیقات زنان.
References
Abrahams, Jessica (2017) "Everything you wanted to know about fourth wave feminism—but were afraid to ask". Prospect. Archived from the original on 17 November 2017. Retrieved 17 November 2017.
 Bryce, Jhristensen (2006) Divided We Fall: Family Discord and the Fracturing of America. New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers
Chamberlain, Prudence (2017) "Introduction", The Feminist Fourth Wave, Springer International Publishing, pp. 1–19
Cochrane, Kira (2013) "The fourth wave of feminism: meet the rebel women", The Guardian: 2019. 10.23.
Finn Mackay (2015) Radical Feminism (New York: Palgrave Macmillan)
George Ritzer (2001) Sociological Theory (New York: McGraw-Hill)
Grady, Constance (2018) "The waves of feminism, and why people keep fighting over them, explained". Vox.com. Archived from the original on 5 April 2019. Retrieved 25 February 2019.
Michèle Barrett (2014) Women’s Oppression Today (New York: Verso)
Maxine Baca Zinn (2000) “Feminism and family studies for a new century”, The Annals of the American Academy of Political and Social Science 571
Pamela Abbott (2005) Claire Wallace and Melissa Tyler, An Introduction to Sociology: Feminist Perspectives (London: Routledge)
Ruth Phillips; Cree, Viviene E (2014) "What does the 'Fourth Wave' Mean for Teaching Feminism in Twenty-First Century Social Work?" (PDF). Social Work Education. 33 (7): 930–43
Simone De Beauvoir (2011) The Second Sex, Translation by Constance Borde and Sheila Malovany-Chevallier (New York: Vintage)
Susan, James (1998) Sexual Oppression and Emancipation. Feminism, doi:10.4324/9780415249126-N022-1. Routledge Encyclopedia of Philosophy, Taylor and Francis
Anvari, Hassan (2002). "Farhang-e Bozorg-e Sokhan", Tehran: Maharat Publishing House (In persion)
Abbott, Pamela and Claire Wallace, translated by Manizhe Najm Araqi (2008). "Sociology of Women", Tehran: Ney Publishing (In persion)
Al-Amoli, Sheikh Al-Hurr. "Wasa'il Al-Shi'ah", Vol. 1, Dar Ihya al-Turath al-Arabi, Beirut, Lobnan (Library of Feqahat School) (In persion)
Baqerzadeh, Ahad (2008). "Jurisprudence and Legislation in Islam", Islamic Sciences Promotional Quarterly, Year 3, Issue 3 (In persion)
Javadi Amoli, Abdollah (1999). "Woman in the Mirror of Glory and Beauty", Qom: Esra Publishing Center (In persion).
Javadi Amoli, Abdollah (2006). "Woman in the Mirror of Glory and Beauty", Esra Publishing Center, Qom (In persion).
Javadi Amoli, Abdollah (2010). "Tafsir Tasnim", Vol. 18, Fifth Edition and 2021 Sixth Edition, Esra Publishing (In persion)
Javadi Amoli, Abdollah (1996). "Philosophy of Human Rights", Qom, Esra Publishing (In persion)
Jagger, Alison M (1996). "Four Conceptions of Feminism", translated by Amiri, Women Quarterly, Issue 28 (In persion).
Chavoshi, Seyedeh Sara, Bostan, Hossein (2019). "Critique and Analysis of the Nature and Identity of Women in Simone de Beauvoir's Existentialist Feminism", Cultural Social Magazine, Year 10, Issue 4 (Serial 40) (In persion).
Hakeem, Mohammad Taghi (1427 AH). "General Principles of Comparative Jurisprudence", Qom: Al-Bayt Institute (In persion)
Dekserdi, Walter S (2013). "Contemporary Critical Criminology", translated by Mehrdad Rajian Asli and Hamid Reza Danesh Nari, Tehran: Dadgostar Publishing (In persion).
De Beauvoir, Simone (2003). "The Second Sex", translated by Ghasem Sanavi, Tehran: Toos (In persion)
De Beauvoir, Simone (2019). "Critique and Analysis of the Nature and Identity of Women in Existentialist Feminism", Cultural Knowledge Quarterly, Year 10, Issue 4 (Serial 40) (In persion).
Rosenbaum, Dennis P (2002). "Crime Prevention", translated by Mostafa Shoushtari, Tehran: NAJA Educational Technology Center (In persion).
Rosenbaum, Dennis P (2001). "Crime Prevention", translated by Hamidreza Habibi, NAJA Training Assistance Publications, Tehran (In persion).
Rahimi Nejad, Esmail (2021). "New Approaches in Critical Criminology and Criminal Policy", Tehran: Majd Publications (In persion).
Sarami, Seyfollah (2004). "Legislative Resources in Islamic Governance", Bustan-e Ketab Institute, Qom (In persion).
Tabatabaei, Mohammad Hossein, translated by Seyed Mohammad Baqer Mousavi Hamadani (2019). "Tafsir Al-Mizan", Qom: Islamic Publications, Vol. 13 (In persion).
Al-Amoli, Sheikh Al-Hurr. "Wasa'il Al-Shi'ah", Vols. 27-29 (In persion).
Al-Amoli, Sheikh Al-Hurr. "Wasa'il Al-Shi'ah", Vol. 4 (In persion).
Fawaz, Zaynab (1894). "Al-Dar Al-Manthur Fi Tabaqat Robbat Al-Khodur", Vol. 1, Bulaq, Egypt: Al-Matbaa al-Kabiriya al-Amiriya (In persion).
Fasih Ramandi, Mansour (Spring 2015). "Razavi Culture Magazine", Year 3, Issue 9 (In persion).
Fazlallah, Sayyed Mohammad Hossein, translated by Majid Moradi (2004). "Islam, Woman, and a New Perspective", Center for Printing and Publishing, Islamic Propagation Office of Qom Seminary.
Qurtubi, "Al-Jame' Al Ahkam al-Quran", Vol. 5 (In persion).
Ghanee Rad, Mohammad Amin, Nima Mohammadi, and Javad Ebrahimi Kheirabadi (2009). "Post-Feminist Ideas and the Issue of Human Totality", Women's Research, Year 7, Issue 4, pp. 115-138 (In persion).
Ghasemi, Gholamali, Mohabi, Davood, Shojaei, Abdolsaeed, Fall 2022, "Analysis of Legal Institutions of Public and Collective Rights from the Perspective of Islamic and Western Thinkers", Comparative Research Journal of Islamic and Western Law, Research Article, Year 9, Issue 3 (In persion).
Kadkhodaei, Mohammad Reza (Autumn 2012). "Value Comparison of the Islamic Women's Rights System and Feminism", Quarterly Journal of Women's Cultural and Social Council, Year 15, Issue 57 (In persion).
Katouzian, Nasser (2006). "Philosophy of Law", Fourth Edition, Vol. 1, Tehran: Tehran University Press (In persion).
 
Golgoli, Karima (2011). "Critique of Feminist Teachings from the Perspective of the Quran and Hadith", Women's and Family Studies Quarterly, Issue 8 (In persion).
Legitt, Marline (2012). "Women in Their Time: The History of Feminism in the West", translated by Niloufar Mahdian, Tehran: Ney Publishing (In persion).
Motahar, Mohammad Reza (1985). "Principles of Islamic Jurisprudence", Qom: Sadra (In persion).
Mohammadi, Abolhassan (2004). "Fundamentals of Deriving Islamic Rights", Tehran University, 2003 (In persion).
Motahari, Morteza (1988). "Introduction to Islamic Sciences", Qom: Sadra (In persion).
Mesbah Yazdi, Mohammad Taghi (2006). "Rights and Politics in the Quran", Imam Khomeini Educational and Research Institute. Qom, Iran (In persion).
Moshirzadeh, Homeira (2002). "A Theoretical Introduction to Social Movements", Tehran: Imam Khomeini and Islamic Revolution Research Institute, Arouj Publishing (In persion).
Masoumi, Saeed (2008). "Feminism at a Glance", Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute (In persion).
Mousavi Khomeini, Seyed Ruhollah (1984). "Tahrir al-Wasilah", Vol. 2, Qom: Islamic Publishing Institute (In persion).
Motahari, Morteza (2017). "The System of Women's Rights in Islam", Tehran: Martyr Morteza Motahari Cultural and Scientific Foundation (In persion).
Majlesi (1983). "Behar al-Anwar", Vol. 35 (In persion).
Mousavi Khomeini, Ruhollah (1989). "Tahrir al-Wasileh", Vol. 3, Tehran: Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works (In persion).
Makarem Shirazi, Nasser (2008). "Tafsir Nemuneh", Dar al-Kutub al-Islamiyah, Vol. 12 (In persion).
Mohammadi Reyshahri, Mohammad (2009). "Mizan al-Hikmah", Vol. 4, Dar al-Hadith Cultural and Scientific Institute, Printing and Publishing Center (In persion).
Mohaqiq Damad, Mostafa (2006). "Principles of Jurisprudence: Civil Ownership and Responsibility", 2nd Edition, Dar al-Kutub al-Islamiyah, Islamic Sciences Publishing Center (In persion).
Najafi, Mohammad Hasan (1988). "Jawahir al-Kalam", Vol. 42, Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyah, Third Edition (In persion).
Najafi, Mohammad Hasan. "Jawahir al-Kalam fi Sharh Sharaye' al-Islam", edited and researched by Mahmoud Ghochani, Vol. 31 (In persion).
Nozari, Hossein Ali (2000). "Modernity and Postmodernity", Tehran: Naghshe Jahan (In persion).
Hashemi, Seyed Mohammad (2001). "Constitutional Law of the Islamic Republic of Iran", Tehran: Dadgostar (In persion).
Heywood, Andrew (2000). "An Introduction to Political Ideologies", translated by Mohammad Rafiee Mehrabadi, Tehran: Institute for Political and International Studies (In persion).
Hamm Maggi, Sara Gamble (2003). "Dictionary of Feminist Theories", translated by Firoozeh Mohajer, Nushin Ahmadi Khorasani, and Farrokh Gharedaghi, Tehran: Tose'e Publishing (In persion).
Yazdani, Abbas and Behrooz Jandaghi (2009). "Feminism and Feminist Studies", a collection of articles from the Routledge Encyclopedia, Tehran: Office for Women's Studies and Research (In persion).
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
CAPTCHA Image

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار