بررسی تطبیقی قاعده منع استناد به ادلهٔ خارجی (پارول) در حقوق ایران و ایالات‌ متحده آمریکا

نوع مقاله : علمی و پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

چکیده

قرارداد همواره یک متن واحد نبوده و در بسیاری از موارد نتیجه مذاکرات و توافق‌های مقدماتی و متون مختلفی است که طرفین تنظیم کرده‌اند. در برخی موارد ممکن است طرفین به نهایی بودن متن مزبور تصریح نمایند و یا ممکن است تصریحی در این خصوص نباشد. اگر این متن‌ها و مذاکرات با یکدیگر در تعارض باشند، این مسئله تبیین اراده طرفین را با مشکلاتی مواجه می‌سازد. در حقوق ایران بعد از اصلاحات قانون مدنی در سال ۱۳۶۷ که راه را برای پذیرش گسترده شهادت در مقابل اسناد  گشود، مشکلات بیشتری را نیز برای طرفین قرارداد و دادگاه‌ها ایجاد نمود. چالش اصلی مقاله حاضر بررسی این مسئله است که چه ادله‌ای در مقابل متن نهایی قرارداد قابل پذیرش هستند و وضعیت توافق‌های شفاهی و کتبی در مقابل متن کتبی نهایی به چه صورت است. در انتها مشخص خواهد شد که در حقوق ایران نیاز است تا قاعده مشخصی منطبق با فقه و حقوق ایران درزمینهٔ تعارض میان متن مکتوب قرارداد با مذاکرات شفاهی و یا سایر متون مکتوب جنبی تدوین گردد تا رویه واحدی در این خصوص ایجاد شد. قاعده منع استناد به ادله خارجی (پارول) در حقوق کامن‌لا قاعده‌ای ماهوی است که طبق آن، درصورتی‌که طرفین متن مکتوب قرارداد را به‌صراحت متن نهایی و جامع دانسته باشند، استناد به سایر توافق‌های شفاهی و یا کتبی هم‌زمان و سابق بر آن را ممنوع می‌سازد.

تازه های تحقیق

متن مکتوب قرارداد به دلیل قابلیت استناد بالاتری که نسبت به توافقات شفاهی دارد، به‌منظور کاهش اختلاف‌های قراردادی و کاهش ریسک تغییر بعدی شرایط قرارداد مورد استفاده قرار می‌گیرد. با وجود این مسئله بررسی ما نشان داد که در فقه شیعه، بر طبق نشریت اکثریت فقها، سند در زمره ادله اثبات دعوا ذکر نشده است. این رویکرد عمدتاً به دلیل بیم تزویر در اسناد بوده. درعین‌حال که فقهای معاصر در مورد سند رسمی عمدتاً ارزش اثباتی آن را با توجه به شرایط قانونی تنظیم آن پذیرفته‌اند. بااین‌حال، باید پذیرفت که متن مکتوب قرارداد به اشکال مختلفی تهیه می‌شود و بنا به مورد می‌توان کامل یا ناقص و نهایی یا غیرنهایی باشد. مشخص است که اراده طرفین در موارد پیش‌گفته متفاوت است. در مورد قرارداد کامل و نهایی ظاهر اراده طرفین بر این اساس استوار است که متن مزبور، متن انحصاری در روابط آن‌ها باشد. در مقابل در مورد قراردادهای مکتوب ناقص و یا غیرنهایی، تکمیل قرارداد و یا نهایی نمودن آن به‌صورت کتبی یا شفاهی مطابق با اراده طرفین است. مشخص است که در مورد اخیر نمی‌توان متن کتبی را توافق انحصاری طرفین دانست. بررسی ما نشان داد که راه‌حل نظام حقوقی کامن‌لا برای مدیریت این وضعیت اعمال قاعده پارول است که طبق آن در صورت جامع و نهایی بودن متن سایر متون مکتوب و توافق‌های شفاهی علیه متن مکتوب قرارداد پذیرفته نمی‌شوند. علاوه بر این، درصورتی‌که طرفین قرارداد به جامع و نهایی بودن متن تصریح نکرده باشند نیز دادگاه فرض را بر جامع و نهایی بودن متن مکتوب قرار می‌دهد، چراکه این فرض در اغلب موارد مطابق با اراده طرفین است. درعین‌حال که وضعیت اخیر امکان اثبات خلاف نیز وجود دارد. همین رویکرد در حقوق اروپایی نیز با استفاده از شرط ادغام اتخاذ شده است. همان‌طور که بررسی رویه قضائی در حقوق کامن‌لا نشان داد، در این مورد نیز استثنائاتی وجود دارد، ازجمله اشتباه، تدلیس، ابهام و عرف و رویه‌های سابق که می‌توان با استناد به ادله خارج از قرارداد به اثبات آن‌ها پرداخت. درعین‌حال در حقوق ایران موردی که مخالف با اعمال قاعده منع استناد به ادلهٔ خارجی باشد، دیده نشد و به نظر می‌رسد اگر قانون‌گذار در اصلاح ادله اثبات دعوا در امور مدنی و تجاری این قاعده و ابعاد مختلف آن را به کار برد، میزان ریسک معاملاتی افراد در معاملات کاهش می‌یابد و قراردادهای کتبی از اعتبار بیشتری برخوردار می‌گردند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Comparative Analysis of the Parol Evidence Rule in Iranian and US Law

نویسنده [English]

  • ahmad usefzadeh
Assistant professor in Azarbaijan Shahid Madani University, law faculty, Tabriz, Iran.
چکیده [English]

Determining the final text assignment between the parties oral and written agreements is a complicated matter that affects the rights and duties of the parties. However, due to the long duration of negotiations and sometimes the spread of agreements in different written texts or the existence of some oral agreements, determining the full and final contract text will face some problems. Therefore, it is necessary to determine the rights and duties of the parties and a framework for determining in the case of different texts or differences between written and oral agreements. at the end of this article which is done as descriptive - analytical, it will be found that according to the rule, it is assumed that the written text of the full and final text is agreed by the parties except in some cases such as fraud, mistake, custom and some cases. In addition, if there is a merger clause in the contract, the courts are obliged to consider the text as the final text and only in cases which are not stipulated in the contract or in their statements in the principle of condition (fraud, mistake) refer to other written texts and oral agreements.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Parol evidence rule
  • Written contract
  • Oral agreement
  • Contract interpretation

مراجع

ارسطا، محمدجواد (1385). بینه در سنت پیامبر اعظمn. مجله فقه و اصول، شماره 1-2.
اسماعیل بیگی، محمد (1388). اعتبار سند و تعارض آن با ادلهٔ دیگر در حقوق ایران و فقه امامیه. تهران: قضا.
اکرمی، روح‌الله (1400). «قاعده رد دلیل در حقوق کیفری کشورهای مسلمان و نظام کامن‌لا». پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، دوره 8، شماره 2.
توکلی، سعید (1385)، «ارزش شهادت و حدود اعتبار آن در نظام حقوقی ایران»، دادرسی، دوره ۸،  شماره 56.
حر عاملی، محمد بن الحسن (1382). وسائل‌الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، عبدالرحیم ربانی شیرازی، بیروت: دار احیا التراث.
حلی، حسن ‌بن یوسف مطهر (1362). تجارت، قضا و شهادت. ترجمه: حسن اسفندیاری، تهران: وحید.
خمینی، روح‌الله (1403). تحریرالوسیله. جلد 1،  قم: دارالعلم.
سلطان احمدی، جلال (1392). «مطالعه تطبیقی شرط مکتوب بودن ابراز اراده»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دوره 12، شماره 1.
سلطان احمدی، جلال (1395). «شرط انحصار متن کتبی قرارداد در حقوق انگلیس، ایران، اصول قراردادهای اروپا و اصول قراردادهای بازرگانی بین‌المللی»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 46، شماره 3.
شهیدی، مهدی (1388). تشکیل قراردادها و تعهدات، چاپ اول، تهران: ناشر حقوق‌دانان.
صدر، محمدباقر (1375). تعلیقیه بر منهاج الصالحین. جلد 2، قم: مکتب شیخ واعظی.
 صفایی، سید حسین (1387). قواعد عمومی قراردادها، جلد 2، چاپ ششم، تهران: میزان.
عطاردی مقدم، محمد، مظلوم رهنی، علیرضا، رجبزاده، علیرضا (1401). «بررسی تعارض اسناد در فقه امامیه و حقوق ایران (با تأکید بر تعارض سند عادی و رسمی)». ماهنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران، دوره ۵، شماره ۴.
کاتوزیان، ناصر (1372). قواعد عمومی قراردادها، جلد ۱، چاپ دوم. تهران:  انتشارات مدرس.
محقق حلی، محمد بن حسن (1392). شرایع الاسلام. بیروت: دارالکتب العربی.
مکارم‌شیرازی، ناصر (1362) قواعدالفقه، قم: دارالکتب اتسح .
مؤسسه دایره المعارف اسلامی (1422). معجم فقه الجواهر. چاپ دوم، جلد 5، قم: الغدیر.
نجفی، محمدحسن (1362). جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
 
References
Advisory Council of the United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods (2004, October 23). Opinion No. 3: Parol evidence rule, plain meaning rule, contractual merger clause and the CISG. Retrieved from http://www.cisg-online.ch/cisg/docs/CISG-AC_Opno_3.pdf
American Law Institute (2013). Restatement (Second) of Contracts. American Law Institute.
Bagenstos, S. R (2007). Abolish the integration presumption - Not yet. University of Pennsylvania Law Review, 156, 157-207.
Calamarri, J. D, & Perillo, J. M (1966). A plea for a uniform parol evidence rule and principles of contract interpretation. Indiana Law Review, 42, 663-691.
Corbin, A (1994). The Parol Evidence Rule. Faculty Scholarship Series. http://digitalcommons.law.yale.edu/fss_papers/2901
Corbin, A. L (1960). Corbin on Contracts: A Comprehensive Treatise on the Rules of Contract Law. Interim ed. West Publishing Co.
Garner, B. A (2014). Black's Law Dictionary (4th ed). West Publishing Co.
Gordley, J (1996). An American perspective on the Unidroit principles. In Centro di Studi e Ricerche di Diritto Comparato e Straniero. Roma: 22 Saggi, Conferenze e Seminari (pp. 399-417).
Hillman, R (2013). Principles of contract law, West Academic Publishing.
Nokes, G. D (1967). An Introduction to Evidence (4th ed). Sweet & Maxwell.
PECLI. Commission on European Contract Law (2000). Principles of European Contract Law, Part I and II Combined and Revised (O. Lando & H. Beale, Eds).
Scott, R. E, & Kraus, J. W (2013). Contract Law and Theory (5th ed). LexisNexis
The CISG Advisory Council (2005). Opinion No. 3: Parol evidence rule, plain meaning rule, contractual merger clause and the CISG. Pace International Law Review, 17(2), 61.
Zuppi, A. L (2007). The parol evidence rule: A comparative study of the common law, the civil law tradition, and lex. Georgia Journal of International and Comparative Law, 35(2), 387-426.
In Persian:
Al-Hilli, Hassan ibn Yusuf Mutahhar (1983). Trade, Judiciary, and Testimony. Translated by Hassan Esfandiari. Tehran: Vahid.
Al-Hurr Al-Amili, Mohammad ibn Hassan (2003). Wasā'il al-Shīʿa ilā Taḥṣīl Masā'il al-Sharīʿa, Abdulrahim Rabbani Shirazi (Ed). Beirut: Dar Ihya' Al-Turath.
Akrami, Rouhollah (2021). The Rule of Excluding Evidence in Criminal Law of Muslim Countries and the Common Law System. Comparative Research on Islamic and Western Law, 8(2).
Arasta, Mohammad Javad (2006). "Evidence in the Tradition of the Great Prophet (PBUH)." Journal of Jurisprudence and Principles, 1 & 2.
Atarodi Moghaddam, Mohammad, Mazloom Rahni, Alireza, Rajabzadeh, Alireza (2022). "Examining the Conflict of Documents in Imamiyya Jurisprudence and Iranian Law (With Emphasis on the Conflict of Informal and Official Documents)." Iranian Political Sociology Monthly, Vol. 5(4).
Esmaeil Beigi, Mohammad (2009). The Validity of Documents and Their Conflict with Other Evidence in Iranian Law and Imamiyya Jurisprudence. Tehran: Ghaza.
Islamic Encyclopedia Foundation (2002). Glossary of Fiqh al-Jawahir (2nd Edition, Vol. 5). Qom: Al-Ghadir.
Katouzian, Naser (1993). General Rules of Contracts, Vol. 1. Tehran: Modarres Publications, Second Edition.
Khomeini, Ruhollah (1983). Tahrir al-Wasila (Vol. 1). Qom: Dar al-Ilm.
Makarem Shirazi, Naser (1983). Rules of Jurisprudence. Qom: Dar al-Kutub.
Muhaqqiq Al-Hilli, Mohammad ibn Hassan (2013). Sharayi' al-Islam. Beirut: Dar al-Kutub al-Arabi.
Najafi, Mohammad Hassan (1983). Jawahir al-Kalam fi Sharh Sharayi' al-Islam. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiya.
Sadr, Mohammad Baqir (1996). Annotations on Minhaj al-Salihin (Vol. 2). Qom: Sheikh Wa'ez Office.
Safaei, Seyyed Hossein (2008). General Rules of Contracts, Vol. 2. Tehran: Mizan Publishers, Sixth Edition.
Shahidi, Mehdi (2009). Formation of Contracts and Obligations. Tehran: Hoghoughdanan Publishers, First Edition.
Soltan Ahmadi, Jalal (2013). "A Comparative Study of the Condition of Written Expression of Intent." Comparative Law Studies, Vol. 12, No. 1.
Soltan Ahmadi, Jalal (2016). "The Condition of Exclusivity of Written Contract Text in English Law, Iranian Law, European Contract Principles, and UNIDROIT Principles." Private Law Studies Quarterly, Vol. 46, No. 3.
Tavakoli, Saeed (2006). "The Value of Testimony and Its Scope of Validity in the Iranian Legal System." Dadrasi Journal, No. 56.
 
 
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
CAPTCHA Image

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار