مطالعه تطبیقی فرصتها و چالشهای دادرسی الکترونیک در پرتو دادرسی منصفانه

نوع مقاله : علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 خیابان عطار، بلوار شهید شریفی، بن بست ۵ شمالی، پلاک ۹۳، مجتمع ریحان، واحد ۵

2 هیات علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی تهران

10.22091/csiw.2025.12107.2622

چکیده

امروزه دادرسی الکترونیک به‌عنوان یکی از ابزارهای تحول در عدالت قضایی مطرح شده است. این شیوه نوین دادرسی در کنار مزایا و فرصت‌هایی که دارد، با چالش‌هایی نیز مواجه است که ارزیابی آن‌ها در پرتو اصول دادرسی منصفانه، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به مطالعه تطبیقی چالش‌ها و فرصت‌های دادرسی الکترونیک با تأکید بر اصول تضمین عدالت در فرایند دادرسی می‌پردازد. یکی از مهم‌ترین فرصت‌های دادرسی الکترونیک، تسهیل دسترسی افراد به عدالت از طریق کاهش هزینه‌ها و زمان فرآیندهای قضایی است. شفافیت بیشتر، امکان ثبت کامل آرای دادگاه‌ها و جلسات قضایی به‌صورت دیجیتال و تسریع در رسیدگی‌ها از دیگر مزایای این نظام هستند. با این حال، این تحول چالش‌هایی جدی نیز ایجاد کرده است که اصول دادرسی منصفانه، نظیر رعایت حق دفاع، برابری طرفین و اصل علنی بودن محاکمات، را به مخاطره می‌اندازد. نمونه‌هایی از این چالش‌ها شامل محدودیت دسترسی افراد فاقد امکانات دیجیتال، احتمال نقض حریم خصوصی در بسترهای آنلاین و مسائل مرتبط با امنیت سایبری است. برخی کشورها، مانند کشورهای در حال توسعه، با مشکلات زیرساختی و عدم آمادگی حقوقی کافی مواجه هستند که این مسائل به نوبه خود می‌تواند اصول دادرسی منصفانه را نقض کند. در مجموع، هرچند دادرسی الکترونیک فرصتی مهم برای بهبود کیفیت عدالت قضایی است، اما در صورت بی‌توجهی به الزامات دادرسی منصفانه، ممکن است پیامدهایی منفی به همراه داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A comparative study of the opportunities and challenges of the electronic proceedings in light of the fair trial

نویسندگان [English]

  • Reza Bidram 1
  • Asadollah Yavari 2
1 خیابان عطار، بلوار شهید شریفی، بن بست ۵ شمالی، پلاک ۹۳، مجتمع ریحان، واحد ۵
2 Professor of the shahid beheshti university
چکیده [English]

Today, electronic litigation has been proposed as one of the tools for the transformation of judicial justice. Along with its advantages and opportunities, this new method of litigation also faces challenges that must be evaluated in light of the principles of fair trial. The present study, using a descriptive-analytical approach, conducts a comparative study of the challenges and opportunities of electronic litigation, emphasizing the principles of ensuring justice in the trial process. One of the most important opportunities of electronic litigation is facilitating individuals' access to justice by reducing the costs and time of judicial processes. Greater transparency, the possibility of fully recording court decisions and judicial hearings digitally, and accelerating proceedings are other advantages of this system. However, this development has also created serious challenges that jeopardize the principles of fair trial, such as respecting the right to defense, equality of parties, and the principle of public trial. Examples of these challenges include limited access for individuals without digital capabilities, the possibility of privacy violations in online platforms, and issues related to cybersecurity. Some countries, such as developing countries, face infrastructure problems and insufficient legal preparedness, which in turn can violate the principles of fair trial. Overall, although e-trial is an important opportunity to improve the quality of judicial justice, it may have negative consequences if the requirements of fair trial are ignored.

کلیدواژه‌ها [English]

  • E-proceedings
  • ،Comparative Study،
  • Fair Trial Principles،
  • Challenges ، Opportunities
CAPTCHA Image