نوع مقاله : علمی و پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه قم

10.22091/csiw.2021.7503.2171

چکیده

درسالهای اخیر، در نظام حقوقی برخی‏ کشورها بر ظرفیت‏های حقوق مدنی در مبارزه با فساد اقتصادی و تحصیل نامشروع مال، تاکید شده ‏است. یکی‏از اقدامات شایسته و ضروری در این زمینه، رفع انحصار حق اقامه دعاوی مربوط به منافع عمومی به ‏ویژه دعاوی مدنی (جبران خسارت و استرداد دارایی‏های عمومی) برای دولت و سازمانهای دولتی است. برخی‏ کشورها از طریق فراهم‏ کردن امکان اقامه دعوا برای اشخاص حقوق خصوصی و تبعاً ایجاد انگیزه‌های مالی،‏گامی مؤثر در مسیر مبارزه با مفاسد اقتصادی برداشته‌اند. در همین رابطه در سالهای اخیر «دعوای مبتنی‏ بر منفعت عمومی» و‏گونه خاص آن: یعنی دعوای موسوم به «Qui-Tam‏» مورد توجه برخی‏ کشورها قرار‏گرفته است. شرایط طرح چنین دعوایی و مبانی قانونی آن در‏کشورهایی‏ که آن را پذیرفته‎اند و نیز شناخت مبانی و سازوکارهای حقوق موضوعه ایران قابل بررسی است. به‏ ویژه این پرسش مطرح است‏ که اتخاذ نهادی مشابه در حقوق ایران با لحاظ زیربناهای فقهی و حقوقی تا چه حد ممکن است؟

مقاله به روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به قوانین و سایر منابع حقوقی‏ کشورهای مورد مطالعه و تحلیل محتوایی آنها، در جهت توسعه دعاوی مبتنی بر منفعت عمومی در حقوق ایران استدلال نموده و با توجه به داده ‏ها و یافته‏ های پژوهش نشان داده است‏که چگونه دعاوی مبتنی بر منفعت عمومی می‏تواند در جهت مبارزه با فساد اقتصادی موثر و‏کارا باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

"Public Interest Litigation" and its Role in Fighting Against Economic Corruption Comparative Study of the Iranian, American and English Law

چکیده [English]

In recent years, legal system of some countries has emphasized on civil law capacities to fight against economic corruption and acquisition of illicit assets. One of the suitable and necessary actions in this regard is to remove monopoly of the right to sue, especially civil lawsuits (compensation and restitution of public property and assets) from the Government. Some countries have taken effective steps to fight against economic corruption through providing power of suing for private entities and consequently, by creating financial incentives. In this case “public interest litigation” and its specific type known as “Qui Tam” has been considered in some countries in recent years. The conditions for filing such action and its legal fundamentals in countries accepted the action and also understanding the Iranian legal principles and formalities shall be studied. We face this question that to what extend is possible to establish or maintain a similar institution in the Iranian law through observance of jurisprudential and legal fundamentals and infrastructures?

This article has been drawn up based on the analytical-descriptive method and on the strength of rules and legal resources of the studied countries and their content analysis to develop "Public Interest Litigation" and Qui-Tam in the Iranian law. According to the data and findings of the present research it has been stated that lawsuits based on “public interest” could be effective to fight against economic corruption

کلیدواژه‌ها [English]

  • Civil society partnership
  • economic corruption
  • public interest litigation
  • Qui-Tam litigation
CAPTCHA Image